Kulalisha kwa Kurudi Nyuma

Kulalisha kwa Kurudi Nyuma (kwa Kiingereza: Regression Hypnosis), inayojulikana zaidi kama Kurudi kwa Maisha ya Zamani (Past Life Regression), ni mbinu ya Kulalisha ambayo hutumiwa kuwasaidia watu kukumbuka, kuchunguza, na kuelewa matukio ya zamani ya maisha yao ya sasa au, kwa imani ya baadhi ya watu, ya maisha ya zamani kabla ya kuzaliwa. Katika muktadha wa Tanzania, mazungumzo kuhusu mada hii yanahusisha mambo ya kitiba, ya kisaikolojia, na pia imani za jadi kuhusu Uzima upya (Reincarnation) zilizopo katika tamaduni nyingi.

Ufafanuzi

Kulalisha kwa Kurudi Nyuma ni aina maalum ya kulalisha ya kisaikolojia. Katika hali hii, mgonjwa huletwa katika hali ya utulivu na kuzama sana (trance) ambapo akili yake ya ufahamu inapunguzwa, na kufungua njia ya kufikia kumbukumbu za kina. Lengo siyo tu kurudi kwenye utotoni, bali pia, kwa wale wanaoliamini, kurudi nyuma zaidi kwenye kumbukumbu za maisha ya zamani. Fundi wa kulalisha (hypnotherapist) hutumia maelekezo maalum kumsaidia mteja "kutembea" nyuma kwenye wakati. Watu wengi wanaodai kufanya hivyo husema wanapata ufahamu wa kina kuhusu hofu zao, tabia, na mahusiano ya sasa kupitia matukio ya zamani.

Historia

Wazo la kutumia kulalisha kugundua maisha ya zamani halikuwa jipya kabisa, lakini lilipata umaarufu mkubwa ulimwenguni baada ya vitabu vya waandishi wafuatao:

• Morey Bernstein: Mwandishi wa kitabu The Search for Bridey Murphy (1952). Bernstein alidai kumlaza mwanamke mmoja, Virginia Tighe, ambaye alianza kuzungumza kwa sauti na mtazamo wa mwanamke Mwairlandi aitwaye Bridey Murphy aliyeishi karne ya 19. Hadithi hii ilichochea mjadala mkubwa na kuleta wazo la kurudi kwa maisha ya zamani kwa umma.

• Brian Weiss: Daktari wa akili (psychiatrist) Mwamerika ambaye alianzisha matibabu yake baada ya kumtibu mteja mmoja, Catherine. Katika kulalisha, Catherine alianza kutoa maelezo ya kina ya maisha ya zamani ambayo, kwa mujibu wa Weiss, yalimsaidia kupona kwa haraka. Weiss aliandika vitabu vingi kama vile Many Lives, Many Masters na kueneza dhana hii katika mazingira ya kitiba.

• Michael Newton: Alianzisha mbinu ya Kurudi kwa Uhalisi wa Kabla ya Kuzaliwa (Life Between Lives au LBL). Newton alidai kuwa kwa kutumia kulalisha, anaweza kuwasaidia watu kukumbuka hali yao ya kabla ya kuzaliwa na baada ya kufa, yaani, ulimwengu wa roho.

• Dolores Cannon: Mkulalisha na mwandishi ambaye alizidisha mbinu hii na kuandika vitabu vingi. Alizungumza juu ya Kulalisha kwa Kina (Quantum Healing Hypnosis Technique - QHHT) na kuhusisha mawazo ya sayansi ya kisasa na uhalisia wa roho.

Mbinu

Mbinu ya kulalisha kwa kurudi nyuma huanza na maandalizi. Fundi wa kulalisha huzungumza na mteja kuhusu matarajio, lengo, na historia yake. Kisha, mteja hulazwa kwenye kiti au kitanda kwa ajili ya utulivu. Fundi hutumia maneno ya kulazisha (induction) kumwongoza mteja kuingia katika hali ya kulala kwa macho. Mara nyingi hutumia mfano wa kuteremka ngazi, kutembea njiani, au kuingia kwenye bustani ya furaha.

Baada ya mteja kuzama, fundi hutumia maelekezo ya kurudi nyuma (regression suggestions). Anaweza kumwambia, "Sasa tunarudi nyuma... unapokuwa na miaka mitano..." au "Nipe ishara kwa kidole chako ukiwa tayari kurudi zaidi, kabla ya kuzaliwa kwako..." Mteja huwa anasimulia anachokiona, kuhisi, na kusikia. Fundi hutazama na kumuuliza maswali ya kuongeza maelezo. Mwisho, mteja huongozwa kurudi kwa uangalifu na kukumbushwa kumbukumbu zote muhimu.

Aina za Kulalisha kwa Kurudi Nyuma

Kuna aina kuu tatu zinazotambuliwa katika nyanja hii:

• Kurudi kwa Umri (Age Regression): Hii inalenga kurudisha mteja kwenye hatua maalum ya utoto wake au ujana. Inatumiwa kwa matibabu kwa kukabiliana na trauma zilizofichwa au kuelezea asili ya tatizo la sasa. Hii inakubaliwa zaidi katika sayansi ya saikolojia.

• Kurudi kwa Maisha ya Zamani (Past Life Regression - PLR): Hii ndiyo aina inayozungumziwa sana. Inahusisha kuelekeza mteja kurudi nyuma zaidi ya wakati wa kuzaliwa kwake, kwenye maisha ya zamani. Matokeo yake, mteja huwa anaelezea kuishi kama mtu mwingine, mahala pengine, na wakati mwingine.

• Kurudi kwa Uhalisi wa Kabla ya Kuzaliwa (Life Between Lives - LBL): Kama alivyoibua Michael Newton, hii ni kurudi nyuma zaidi, hadi kwenye hali ya roho kati ya maisha. Watu husimulia kukutana na watangulizi wao, kuchagua maisha mapya, na kujifunza masomo kutoka kwa maisha yaliyopita.

Mtazamo wa Kisayansi

Katika ulimwengu wa kisayansi, Kurudi kwa Maisha ya Zamani haikubaliki. Wanasayansi wengi wa akili na saikolojia wanaiona kama utapeli (pseudoscience). Wanasisitiza kuwa kumbukumbu zinazotolewa wakati wa kulalisha si za kweli. Zinaweza kuwa mchanganyiko wa:

• Hadithi zilizosomwa au kuonekana kwenye runinga.
• Mawazo ya chini ya fahamu (subconscious).
• Uumbaji wa akili kujibu matarajio ya fundi au mteja mwenyewe.

Wanasayansi wanasema kuwa hali ya kulala kwa macho (hypnotic trance) inaweza kuongeza uwezekano wa kumbukumbu bandia (false memories). Hata hivyo, wanasayansi wengine wanaona faida ya matumizi ya kurudi kwa umri kwa matibabu ya kisaikolojia, kwa kuzingatia tu maisha ya sasa.

Utafiti wa Uzima upya

Ingawa sayansi ya magharibi haikubali dhana ya maisha ya zamani, kuna watafiti wachache waliojaribu kuifanya kuwa ya kisayansi. Mfano mashuhuri ni wa Daktari Ian Stevenson, profesa wa saikiatri, aliyetafuta na kukusanya visa vya watoto wadogo duniani kote wanaokumbuka maisha ya zamani kwa kina. Aliyataja visa vingi vya watoto nchini India na Asia, lakini pia alifika Afrika. Utafiti wake ulilenga kuonyesha kuwa watoto hawa walikuwa na habari sahihi za watu waliofariki ambao hawakuwahi kuwajua. Hata hivyo, utafiti wake umekuwa na upinzani mkubwa na wengi wanaudharau.

Utendaji Tanzania

Nchini Tanzania, mazoezi ya kulalisha kwa kurudi nyuma hayana umaarufu mkubwa kama nchi nyingine. Hata hivyo, kuna watu wachache wanaojifunza na kuitumia, hasa katika miji mikubwa kama Dar es Salaam na Arusha. Mara nyingi, wafanyikazi hawa ni:

• Waganga wa kienyeji wenye ujuzi wa ziada wa kulalisha.
• Wasaikolojia au wataalamu wa afya ya akili waliosomea mbinu hiyo nje ya nchi.
• Watu binafsi wanaojivunia uwezo wa kiroho na kuitumia kwa ajili ya kuponya (healing).

Katika tamaduni za Tanzania, wazo la Uzima upya au kurudi kwa roho si jipya. Makabila mengi, kama Wasukuma, Wachagga, Waha, na Wamakonde, wana imani tofauti kuhusu maisha baada ya kifo. Kwa mfano, imani kuwa mzimu wa babu anaweza kurudi katika wajukuu ni ya kawaida. Hii inafanana na dhana ya uzima upya, ingawa siyo sawa kabisa na ile inayozungumzwa na kulalisha kwa maisha ya zamani. Kwa hivyo, baadhi ya Watanzania wanaweza kukubali dhana hiyo kirahisi kuliko watu kutoka katika tamaduni zisizo na imani hii.

Maswala ya Kisheria na Maadili

Hakuna sheria maalum nchini Tanzania inayodhibiti au kukataza kulalisha kwa kurudi nyuma. Hata hivyo, mazoezi yote ya kulalisha yanapaswa kufuata kanuni za jumla za utunzaji wa afya na maadili. Mambo muhimu ni:

• Kibali (Informed Consent): Mteja anapaswa kuelewa kabisa nini kitafanyika na kukubali.
• Uwezo wa Fundi: Fundi anapaswa kuwa na mafunzo ya kutosha ya kulalisha na saikolojia ili kuepuka kuumiza mteja kisaikolojia.
• Usimamizi wa Kumbukumbu Bandia: Fundi anapaswa kuwa makini asiumize mteja kwa kusababisha kumbukumbu bandia za matukio mabaya.
• Haki na Heshima: Mteja anastahili heshima na siri kamili.

Kwa kuwa nyanja hii haijasimamiwa vizuri, kuna hatari ya watu wasio na ujuzi kujifanya waganga na kudanganya umma. Shirika la Wasaikolojia Tanzania (Tanzania Psychological Association) linaweza kuwa na miongozo kuhusu matumizi ya kulalisha kwa matibabu, lakini siyo hasa kwa ajili ya maisha ya zamani.

Tazama Pia

• Kulalisha – Makala kuu kuhusu mbinu ya kulalisha.
• Uzima upya – Kuhusu imani za kurudi kwa kuwa hai baada ya kifo katika tamaduni mbalimbali.
• Saikolojia – Sayansi ya tabia na akili ya binadamu.
• Uchawi na Uganga Tanzania – Kuhusu mazoezi ya jadi ya kuponya nchini Tanzania.

Viungo vya Nje

• Psychology Today – Tovuti ya kimataifa ya habari za saikolojia (kwa Kiingereza).
• Shirika la Wasaikolojia Tanzania – Tovuti rasmi (ikiwepo).