Sɔgɔsɔgɔninjɛ
Hypnosis (Hypnose ye fɔlikan na, Sɔgɔsɔgɔninjɛ ye bamanankan fɔlikan na) ye dɔnkoɲɛnajago dɔ ye min bɛ sɛnɛkɛla fɛ ka hakili labɛn ni ɲɛnabɔ ɲuman ye, ka kɛ ka kɛ ni kɛrɛnkɛrɛnlen ye min bɛ kɛ ka ɲɛsin kɔnɔnafɛnw, hakilinafɛnw walima farikoloɲɛnajagow la. A bɛ se ka kɛ ni dɔnkoɲɛnajagokɛla dɔ ye walima a bɛ se ka kɛ ni yɛrɛdɔnkoɲɛnajago (autohypnose) ye.
Sɛbɛnni
Sɔgɔsɔgɔninjɛ (Hypnosis) ye ɲɛnabɔ dɔ ye min bɛ kɛ ni dɔnkoɲɛnajagokɛla dɔ ni a ka ɲɛnabɔbaga dɔ ye. O ɲɛnabɔ in na, dɔnkoɲɛnajagokɛla bɛ ɲɛnabɔbaga fɛ ka kɛ ka kɛ ni kɛrɛnkɛrɛnlen ye ka ɲɛsin a ka hakili kɔnɔnafɛnw la. O kɛrɛnkɛrɛnlen in tɛ dɔgɔn dɔgɔn ye, nka a ye hakilina ɲɛnabɔ dɔ ye min na ɲɛnabɔbaga bɛ kɛ ka kɛ ni kɛrɛnkɛrɛnlen ye ka sɔrɔ a ka hakili lajɛlenw, a ka ɲɛdaɲɛw, walima a ka farikoloɲɛnajagow la. A bɛ sɔrɔ ko sɔgɔsɔgɔninjɛ tɛ dɔgɔya ye, nka a ye ɲɛnabɔ dɔ ye min bɛ se ka dɛsɛ ni mɔgɔ kelen-kelen ka ɲɛnamaya ye.
Tariku (Duniya ani Burukina Faso)
Duniya kan, hypnosis ka tariku bɛ taa a daminɛ 18th century la, mɔgɔw fɛn wɛrɛw bɛ wele ko "mesmerism" Franz Anton Mesmer fɛ. Nka, hypnosis ka ɲɛfɔ ɲɛnamaya kan ka ca 19th century la James Braid fɛ, min ye a togo labɛn ka "hypnosis" (sɔgɔsɔgɔninjɛ). 20th century na, Milton H. Erickson ye hypnosis labɛn ka kɛ ni ɲɛnabɔ ɲuman ye min bɛ jate ka ɲɛsin mɔgɔ kelen-kelen ka ɲɛnamaya la.
Burukina Faso kan, sɔgɔsɔgɔninjɛ ka tariku bɛ bo ɲɛnabɔ dɔw kan minnu bɛ kɛ ni dɔnkoɲɛnajago dɔnbagaw ye ani ka ca a ɲɛfɛn caman kan minnu bɛ wele ko "dɔnkoɲɛnajago burukinabɛ" walima "dɔnkoɲɛnajago ɲɛnamaya". A sira daminɛ bɛ se ka jira 20th century laban fɛ, ni dɔnkoɲɛnajagokɛlaw bɔna fɛ ka baara kɛ ni hypnosis ye ka ɲɛsin farikoloɲɛnajagow la. Université de Ouagadougou ka Dɔnkoɲɛnajago Dɛpartemɛnti (Département de Psychologie) ye hypnosis kalan dɔw kɛ 21st century daminɛ na, ka fara ni dɔnkoɲɛnajago baarakɛminɛnw (psychothérapies) caman kan. Burukina Faso dɔnkoɲɛnajagokɛlaw bɛ baara kɛ ni hypnosis ye ka ɲɛsin farikoloɲɛnajagow la, ka fara ni dɔnkoɲɛnajago ɲɛnamaya dɔw kan minnu bɛ wele ko Thérapies Cognitivo-Comportementales (TCC) ani hypnothérapie.
Fɛnw wɛrɛw
Hypnosis bɛ kɛ ni fɛn wɛrɛw ye:
- Sɔgɔsɔgɔninjɛ ɲɛnabɔ (Hypnose classique): O ye hypnosis dɔ ye min bɛ baara kɛ ni dɔgɔya dɔnni (suggestions directes) ye.
- Erickson hypnosis (Hypnose ericksonienne): Milton Erickson ye o labɛn, min bɛ baara kɛ ni dɔgɔya ma dɔnni (suggestions indirectes) ani siraw ye.
- Hypnosis cɛmancɛ (Hypnose humaniste): O bɛ ɲɛsin ka mɔgɔ kɛ ka kɛ ni a yɛrɛ dɔnbaga ye ka ɲɛsin a ka ɲɛfɛn camanw la.
- Nouvelle hypnose: O ye hypnosis dɔ ye min ca 1970s, min bɛ fara ni Erickson hypnosis kan nka a bɛ kɛ ni dɔnkoɲɛnajago ɲɛfɛn wɛrɛw ye.
- Sɔgɔsɔgɔninjɛ kɛrɛnkɛrɛnlen (Hypnose de régression): O bɛ ɲɛsin ka mɔgɔ labɛn a ka ɲɛfɛn camanw la, hali n'a ye tariku camanw ye. A bɛ se ka kɛ ka ɲɛsin tariku camanw la minnu tɛ sɔrɔ hakili kɔnɔ.
Dɔnniɲɛnabɔ sɛbɛnniw (Recherche scientifique)
Dɔnniɲɛnabɔ sɛbɛnniw bɛ yɛlɛma ko hypnosis ye dɔnkoɲɛnajago dɔ ye min bɛ baara. IRM (Imagerie par Résonance Magnétique) sɛbɛnniw y’a jira ko mɔgɔ bɛ baara kɛ ni hypnosis ye o waati, a ka ɲɛnabɔbaga hakili bɛ baara kɛ ni fɛn wɛrɛw ye. Dɔnkoɲɛnajagokɛlaw bɛ baara kɛ ni hypnosis ye ka ɲɛsin farikoloɲɛnajagow la, i n’a fɔ: ɲɛnabɔ ɲagami (gestion du stress), dɔgɔtɔrɔso dɔgɔya (contrôle de la douleur), dɔgɔyaso (addictions) ani ɲɛfɛn camanw ɲagami (troubles de la mémoire). Burukina Faso kan, dɔnniɲɛnabɔ sɛbɛnniw tɛ caman ye, nka Université Joseph Ki-Zerbo ka Dɔnkoɲɛnajago Dɛpartemɛnti bɛ kɛ ni dɔnniɲɛnabɔ dɔw ye ka ɲɛsin hypnosis ka baara ɲɛnamaya dɔw kan minnu bɛ wele ko "dɔnkoɲɛnajago ɲɛnamaya" ani "dɔnkoɲɛnajago burukinabɛ".
Baara ɲɛsinw
Hypnosis bɛ baara ɲɛsin caman na:
- Farikoloɲɛnajago (Psychothérapie): Ka ɲɛsin farikoloɲɛnajagow la i n’a fɔ anxiété, dépression, phobies.
- Dɔgɔtɔrɔso (Médecine): Ka dɔgɔyaso dɔgɔya kɛ, ka baara kɛ ni dɔgɔtɔrɔso dɔw ye i n’a fɔ chirurgie, dentisterie.
- Dɔnkoɲɛnajago ɲɛnamaya (Développement personnel): Ka ɲɛnabɔ ɲagami, ka hakili labɛn, ka ɲɛdaɲɛw sɔrɔ.
- Spori (Sport): Ka baara kɛ ni spɔtigiw ye ka a labɛn a baara kan.
- Dɔgɔyaso (Addictions): Ka dɛmɛ don dɔgɔyaso la i n’a fɔ sigarɛti dɔgɔyaso, dumuni dɔgɔyaso.
- Sɔgɔsɔgɔninjɛ kɛrɛnkɛrɛnlen (Hypnose de régression): Ka ɲɛsin tariku camanw la minnu bɛ mɔgɔ fɛ ka ɲɛnamaya la.
Sariya labɛn Burukina Faso kan
Burukina Faso kan, hypnosis tɛ sariya dɔ ye min labɛna. Nka, a bɛ baara kɛ ni dɔnkoɲɛnajagokɛlaw ye minnu ye diplôme sɔrɔ dɔnkoɲɛnajago la. Ordre des Psychologues du Burkina Faso (OPBF) ye dɔnkoɲɛnajagokɛlaw labɛn, nka a tɛ fɔ ko hypnosis ye dɔnkoɲɛnajago baarakɛminɛn dɔ ye min labɛnna. Dɔnkoɲɛnajagokɛlaw minnu bɛ baara kɛ ni hypnosis ye, olu fɔlɔ fɔla ka kan ka diplôme sɔrɔ dɔnkoɲɛnajago la ani ka formation sɔrɔ hypnothérapie la. Dɔgɔtɔrɔso sariyaw (Code de déontologie médicale) bɛ fɔ ko dɔgɔtɔrɔsow bɛ se ka baara kɛ ni hypnosis ye n’o bɛ kɛ ni dɔgɔtɔrɔso dɔnni ye ka dɛmɛ don a ka ɲɛnabɔbaga fɛ.
Mɔgɔw ka jate ɲɛ (Attitudes culturelles)
Burukina Faso kan, mɔgɔw bɛ hypnosis fɛ ka ɲɛ ni jate ɲɛ wɛrɛw ye. Dɔw bɛ a fɛ ka ɲɛ i n’a ye dɔnkoɲɛnajago baarakɛminɛn dɔ ye min bɛ baara, kabakoma dɔw bɛ a fɛ ka ɲɛ i n’a ye fɛn dɔ ye min bɛ kɛ ni dɔligiya (sorcellerie) ye walima hakilina labɛn (manipulation mentale) ye. Dɔnkoɲɛnajago burukinabɛ (psychologie africaine) na, fɛn dɔw bɛ sɔrɔ minnu bɛ wele ko "ɲɛnabɔ ɲuman" ani "hakili ɲagami", olu bɛ kɛ ni hypnosis ye dɔɔni-dɔɔni. Mɔgɔkɔrɔbaw (anciens) bɛ fɛn dɔw dɔn minnu bɛ kɛ ni hakili labɛn ye, olu bɛ kɛ ni hypnosis ye dɔɔni-dɔɔni. Dɔnkoɲɛnajagokɛlaw bɛ baara kɛ ka hypnosis labɛn ka kɛ ni dɔnkoɲɛnajago ɲɛnamaya dɔ ye min bɛ kɛ ni Burukina Faso mɔgɔw ka ɲɛnamaya ye.
Burukina Faso dɔnbagaw (Praticiens notables)
Burukina Faso kan, mɔgɔ caman tɛ baara kɛ ni hypnosis ye, nka dɔw bɛ yen:
- Dr. Sibiri Kaboré: Dɔnkoɲɛnajagokɛla min bɛ baara kɛ ni hypnothérapie ye Ouagadougou kan. A ye formation sɔrɔ Europe la ani a bɛ baara kɛ ni dɔnkoɲɛnajago ɲɛnamaya dɔw ye.
- Mme. Fatoumata Traoré: Dɔnkoɲɛnajagokɛla min bɛ baara kɛ ni hypnosis ye ka ɲɛsin musow ani cɛw fɛ ka ɲɛnabɔ ɲagami la Bobo-Dioulasso kan.
- Centre de Hypnothérapie du Burkina (CHB): Baarakɛminɛn dɔ ye Ouagadougou kan min bɛ kɛ ni hypnosis ye ka ɲɛsin farikoloɲɛnajagow la.
- Association Burkinabè de Psychologie (ABP): O bɛ kalan dɔw kɛ ni hypnosis ye ani a bɛ dɔnkoɲɛnajagokɛlaw dɛmɛ.