Mogya Dɔ
Hypnosis yɛ adwinni anaa ɔkwan a wɔfa so ma onipa adwene tu kɔ ɔkwan so a ɛkanyan no yie, na ɛma no ahotɔ ne asomdwoe mu, na wɔde di dwuma sɛnea wɔpɛ. Wɔ Twi kasa mu no, wɔtaa frɛ no adwenemɔyɛ anaa adwenekanyare. Ɛyɛ adwene mu nsakrae a ɛma obi tumi gye tom anaa nkyerɛkyerɛ a ɛfata a wɔde ba no anim kɛse. Wɔ Ghana, wɔde di dwuma wɔ ayaresa mu, adwene mu yare ayaresa mu, ne nnwomasua mu, nanso ɛwɔ nkɔmmɔ ne nkate mu wɔ amammerɛ ne amanmuo nsusuwii ho.
Nkyerɛase
Hypnosis yɛ adwene ne honam mu tebea a ɛma wotumi kyerɛkyerɛ adwene kɛse. Obi a wɔde no kɔ hypnosis mu (hypnotic trance) no, ne ntease, nkae, ne adwene mu ntease ahorow betumi ayɛ nea ɛyɛ mmerɛw sen biara. Saa bere yi mu no, obi tumi nya nkate a ɛyɛ den wɔ adwene mu nsɛm bi so, na ɛma wotumi sesa anigyeɛ ne nneyɛe ahorow. Ɛnyɛ ade a ɛda obi so, na obiara nni tumi a ɔbɛyɛ obi ade a ɔmpɛ. Sɛ wobɛyɛ adwuma biara a, ɛsɛ sɛ obi a wɔrehyɛ no no pɛ na ɔne no bɔ mmɔden. Wɔ Ghana ayaresa mu no, wɔtaa de adwenemɔyɛ di dwuma de boa ma yare a ɛwɔ adwene mu, te sɛ anigyeɛ mu haw, anigyeɛ a ɛnyɛ den, anaa mmobɔe a ɛnyɛ fɛ, anaa sɛnea wɔbɛtra asɛmti a ɛhaw wɔn te sɛ aduro a wɔde yare a wɔde wɔn ho ahyɛ mu no ho.
Abakɔsɛm
Wiase Nyinaa Abakɔsɛm
Wiase afanaa so, nnipa atumi adwenemɔyɛ ho nsɛm fi tete. Wɔ Ahemfo Ahemman Egypt ne Greece mu no, asɔfo de "adwenemɔyɛ" a ɛte saa ara yɛɛ ayaresa wɔ asɔredan mu. Nanso, sɛnea yɛte no nnɛ yi no, ɛfirii 18th century ɔbenfo Franz Mesmer a ofi Austria hɔ. Mesmer susuw sɛ ɛwɔ "magnetic" tumi bi a ɛwɔ honam mu a obetumi de sa yare. Nanso, ɔbenfo James Braid a ofi Scotland na ɔde "hypnosis" asɛm no bae wɔ 19th century mu na ɔkyerɛɛ sɛ ɛyɛ adwene mu nsɛm na ɛnyɛ tumi a ɛfiri soronko biara mu. Ɛno akyi no, Sigmund Freud so de dii dwuma ansa na ɔrebɛhwehwɛ psychoanalysis mu.
Ghana Abakɔsɛm ne Amammerɛ Nkyekyemu
Wɔ Ghana amammerɛ mu no, adwenemɔyɛ ho nsɛm wɔ hɔ dada. Akɔm anaa ade a ɛma obi som afoforo no, ɛwɔ hypnosis mu nsɛm bi a ɛte saa ara: adwene a wɔde ayɛ no mmerɛw, adwene a ɛkɔ anim, ne ntease a ɛsesa. Saa ara nso, ɔdomankoma afoforo a wɔtaa frɛ wɔn sɛ "medicine men" anaa akomfo no, wɔde ndwom, ntwene, ne nnwinnade ahorow ma wɔn a wɔrehwehwɛ ayaresa no kɔ adwene mu tebea a ɛyɛ mmerɛw mu, a ɛma wɔn adwene gye ayaresa a wɔrehwehwɛ no tom. Eyi nkyerɛ sɛ adwenemɔyɛ ho adwene wɔ Ghana amammerɛ mu, nanso ɛnyɛ sɛnea wɔfrɛ no wɔ ɔman no mu. Wɔ 20th century a etwa to no mu no, wɔde "hypnosis" a ɔyɛ adwuma no sɛnea wɔte wɔ atubrafo so baa Ghana, na ɛkɔɔ so wɔ ayaresabea ne adwene mu yare ayaresabea mu.
Hypnosis Nnɔbae
Hypnosis wɔ nnɔbae ahorow. Ɛno ne:
- Clinical Hypnosis: Wɔde di dwuma wɔ ayaresa mu de sa yare anaa de boa ma wɔate yare a ɛwɔ adwene anaa honam so. Ɛwɔ Ghana ayaresabea bi mu.
- Ericksonian Hypnosis: Milton H. Erickson na ɔhyehyɛɛ, na ɛfa asɛm a ɛyɛ ntease a wɔde kyerɛkyerɛ obi so. Ɛyɛ koraa na ɛnyɛ ahyɛde a ɛyɛ den.
- Self-Hypnosis: Ɛno ne obi a ɔde ne ho hyɛ hypnosis mu. Wɔtaa kyerɛ obi sɛnea ɔbɛyɛ eyi de boa ne ho wɔ anigyeɛ mu haw anaa mmobɔe a ɛnyɛ fɛ mu.
- Stage Hypnosis: Wɔde di agoru wɔ afahyɛ ne amanehunu so de ma wɔn a wɔhwɛ no ani gye. Eyi nfa ayaresa ho nsɛm biara. Wɔ Ghana no, saa nnɔbae yi wɔ hɔ, nanso ɛnyɛ ahorow a wɔde di dwuma pii.
Nyansahu mu Nhwehwɛmu
Nyansahu mu nhwehwɛmu a wɔayɛ no adi pefee sɛ hypnosis yɛ adwene mu nsakrae a ɛyɛ nokware. MRI ne EEG nhwehwɛmu akyerɛ sɛ adwene mu ɔmantam a ɛhwɛ ntease, nkae, ne adwene a wɔde yɛ adwuma so no, nea ɛyɛ adwuma wɔ hypnosis mu. Ɛnyɛ "da" anaa ade a ɛyɛ nwonwa. Wɔ Ghana no, sukuupɔn ahorow te sɛ University of Ghana ne Kwame Nkrumah University of Science and Technology (KNUST) no, Psychology ne Psychiatry apamfo no, wɔayɛ nhwehwɛmu kakraa bi wɔ amammerɛ mu ntease a ɛwɔ adwenemɔyɛ ho ne ne mfitiaseɛ dwumadi a ɛwɔ Ghanafo mu. Nhwehwɛmu ahorow akyerɛ sɛ ɛbetumi ayɛ adwuma ma yare ahorow te sɛ Chronic Pain, Irritable Bowel Syndrome, ne adwene mu yare a ɛnyɛ den koraa.
Dwumadi
Wɔ Ghana no, wɔde hypnosis di dwuma wɔ mmeae ahorow mu:
- Adwene mu Ayaresa: De boa ma wɔate anigyeɛ mu haw, anigyeɛ a ɛnyɛ den, mmobɔe a ɛnyɛ fɛ, ne mmɔden a wɔde sɛe wɔn ho. Ɛbetumi aboa ma wɔate nkae a ɛhaw wɔn anaa asɛmti a ɛfiri tete mmɔdenbɔ mu.
- Honam mu Ayaresa: De kɔkɔɔ mmɔden a wɔde yare a wɔde wɔn ho ahyɛ mu, te sɛ asthma, ne yare a ɛma yadeɛ a ɛnyɛ den koraa so. Wɔtaa de di dwuma akyɛ aduro a wɔde sa yare.
- Nnwomasua ne Adwumayɛ: De boa ma wɔanya nkate a ɛyɛ den wɔ adesua mu, de si anigyeɛ a ɛwɔ agodie mu, ne de toto dwuma mu anigyeɛ so. Sukuu bi wɔ Ghana a wɔde di dwuma de boa ma nkurɔfo atu mpɔn wɔ agodie mu.
- Mogya Dɔ a Wɔde San Kɔ Akyiri: Wɔtaa de hypnosis yɛ Mogya Dɔ a Wɔde San Kɔ Akyiri (Past Life Regression). Wɔ Ghana no, eyi wɔ nkɔmmɔ mu efisɛ ɛne amammerɛ nsusuwii a ɛfa mogya dɔ ne asetra a etwa mu ho no hyia.
Ghana Mmara mu Gyinabea
Wɔ Ghana no, Ghana Psychology Council ne Medical and Dental Council na ɛhwɛ adwene mu ayaresa ne ayaresa nyinaa so. Sɛ obi pɛ sɛ ɔyɛ Clinical Hypnotherapist a, ɛsɛ sɛ ɔyɛ ɔbenfo wɔ Psychology, Psychiatry, anaa Registered Nurse a wɔayɛ no kɔ akyɛ wɔ adwenemɔyɛ mu. Wɔn a wɔyɛ adwuma no wɔ mmara mu sɛnea ɛfata a egyina adwuma a wɔyɛ so. Stage Hypnosis a wɔyɛ de ma ani gye no, ɛwɔ mmara mu, nanso ɛsɛ sɛ wɔyɛ no titiriw wɔ beae a wɔahyɛ no sɛ ɛyɛ fɛ, na ɛnyɛ ade a ɛhaw obi anaa ɛma obi aniwa hu. Obiara a ɔyɛ adwuma a ɛnyɛ fɛ a ɛne "juju" anaa ade a ɛyɛ nwonwa hyia no betumi atra mmara mu asɛm.
Amammerɛ mu Nsusuwii
Ghana amammerɛ mu, adwenemɔyɛ ho nsusuwii hyia nnɛyi adwene a ɛfa tumi a ɛfiri adwene mu ho. Mpɛn pii no, nkurɔfo pii susuw sɛ adwenemɔyɛ yɛ "ɔbonsam adwuma" anaa ɛne akom anaa juju hyia. Nanso, nkɔmmɔbɔ a edi hɔ no ayɛ kɔsi sɛ nnɛyi ayaresa mu dwumadi ahorow akyerɛ sɛ ɛyɛ adwuma a ɛwɔ nyansahu mu. Asɔre ahorow nso wɔ wɔn ankasa nsusuwii, bi susuw sɛ ɛyɛ ade a ɛnyɛ fɛ, na bi nso gye di sɛ ɛyɛ Nyankopɔn adom a wɔde sa yare. Nnipa dodow a wɔagye adwenemɔyɛ ho amanneɛ tom wɔ akwantu a ɛkɔ so wɔ amammerɛ ne nnɛyi adwene ntam no mu.
Ghanafo a Wɔayɛ Adwuma Wɔ Hypnosis Mu
- Dr. (Mrs) Araba Sefa-Dedeh: Ɔyɛ ɔbenfo a ɔyɛ adwuma wɔ adwene mu yare ayaresa mu na ɔde clinical hypnosis ayɛ adwuma wɔ ne dwumadie mu wɔ Accra.
- Rev. Dr. Osei Kwaku (a wɔfrɛ no Nana Kweku Osei): Ɔyɛ ɔbenfo a ɔyɛ adwuma wɔ naturopathy ne holistic ayaresa mu na ɔde hypnosis ayɛ adwuma wɔ ne ayaresa ho nhyehyɛe mu.
- Efo Korku Mawugbe: Ɔyɛ adwenemɔyɛ ho ɔkyerɛkyerɛfo a ɔyɛ adwuma wɔ atubrafo so wɔ ne dwumadie a ɛfa adwene mu anigyeɛ, dwuma mu nkate, ne agodie mu nkate ho.
- Ghana Association of Certified Hypnotherapists (GACH): Ɔman no mu kuw a wɔabɔ wɔn ano a wɔhwɛ sɛ wɔde hypnosis yɛ adwuma wɔ ɔkwan a ɛfata so. Wɔyɛ nkitahodi, na wɔma wɔn a wɔpɛ sɛ wɔyɛ adwuma no ntetee.