قايتىش گىپنوزى
رېگرېسسىيە گىپنوزى (ئۆتمۈش ھايات رېگرېسسىيەسى)، ئىنساننىڭ ھازىرقى ھاياتىدىكى ئەقلىي-ھېسسىي مەسىلىلەرنى ھەل قىلىش ياكى ئۆتمۈشتىكى تەجرىبىلەرنى ئېسىگە ئېلىش ئۈچۈن، گىپنوز ھالىتى ئاستىدا ئۇنىڭنىڭ يېشىنى كېرەكلىك دەرىجىگە قايتۇرۇش ۋە ئۆتمۈش ھاياتى دەپ ئېتىقاد قىلىنىدىغان خاتىرىلەرنى ئېچىش جەريانىدۇر. بۇ ئۇسۇل گىپنوز تېخنىكىسىنىڭ بىر تۈرى سۈپىتىدە، كۆپىنچە تېراپىيە مەقسىتىدە قوللىنىلىدۇ.
تەرىپ
رېگرېسسىيە گىپنوزىدا، گىپنوتېراپىيەتچى (گىپنوزچى) پەسەندىنى ئىنچىكە، دىققەتلىك گىپنوز ھالىتىگە ئېلىپ بارىدۇ. بۇ ھالەتتە پەسەندىنىڭ ئەقلىي پائالىيىتى ئادەتتىكى ۋاقىتلارغا قارىغاندا ئاستىراق بولۇپ، ئۇزاق ئۆتمۈشتىكى خاتىرىلەرگە قايتىش ئاسانلىشىدۇ دەپ قارىلىدۇ. گىپنوتېراپىيەتچى يېتەكچىلىك قىلىپ، پەسەندىنى بالىلىق چاغىغا، ھەتتا تۇغۇلغان چاغىغا قايتۇرۇشى مۇمكىن. بۇ يېشىنى قايتۇرۇش دەپ ئاتىلىدۇ. بەزى نەزەرىيىلەرگە كۆرە، بۇ جەرياندا پەسەندىنىڭ ئەقلىي ھالىتى ئۇنىڭدىن ئىلگىرىكى ھاياتلىرى دەپ ئېتىقاد قىلىنىدىغان ۋەقەلەرگە قايتۇرۇلۇشى مۇمكىن. بۇ ئۆتمۈش ھاياتى رېگرېسسىيەسى دەپ ئاتىلىدۇ ۋە بۇ خىل ئەمەلىيەت رىئىنكارناتسىيە (قايتا تۇغۇلۇش) ئېتىقادى بىلەن باغلىنىدۇ.
تارىخ
ھازىرقى زامان رېگرېسسىيە گىپنوزىنىڭ تارىخى 20-ئەسىرنىڭ ئوتتۇرىلىرىغا بارىدۇ. ئامېرىكىلىق كارخانا ئىگىسى ۋە گىپنوزچى مورېي بېرنستاين 1956-يىلى «ئەۋرەم ئىزدەۋچى» ناملىق كىتابىنى ئېلان قىلىپ، «بريدى مۇرفى» دېگەن ئايالنىڭ گىپنوز ئاستىدا 19-ئەسىردىكى ھاياتىنى سۆزلەپ بېرىشىنى تەسۋىرلىدى. بۇ كىتاب كەڭ قوبۇل قىلىنۇپ، ئۆتمۈش ھاياتى رېگرېسسىيەسىگە بولغان قىزىقىشنى كۈچەيتتى.
1980-يىللاردا، ئامېرىكىلىق پىسخىياتىر بىرىيان ۋېيىس ئۆزىنىڭ پىسخىياتىي داۋالاش ئۇسۇلىدا، كەڭ كۆلەملىك رېگرېسسىيە گىپنوزىنى قوللىنىپ، بىر نەچچە ئۆتمۈش ھاياتىنى بايان قىلغان پەسەندىلەرنىڭ ئەھۋالىنى «كۆپلىگەن ھاياتلار، كۆپلىگەن ئۇستازلار» (1988) قاتارلىق كىتابلىرىدا تەسۋىرلىدى. ئۇنىڭ خىزمىتى بۇ ساھەنىڭ جەمئىيەتتە تونۇلۇشىغا تۆھپە قوشتى.
يەنە بىر تەرەققىيات، مايكېل نىيۇتوننىڭ «تۆھپەلەر ئارىسىدىكى ساياھەت» (1994) دېگەن كىتابى بىلەن كەلدى. نىيۇتون ئۆتمۈش ھاياتىدىن ئىلگىرى ۋە ئۆلۈمدىن كېيىنكى ھالەت (ھاياتلار ئارىلىقى ھاياتى) گە قايتۇرۇش ئۇسۇلىنى تەرەققىي قىلدۇردى. شۇنداقلا، دولورېس كانون ئۆزىنىڭ «يادرو ئېنېرگىيەسى بار ئادەملەرنى ئىزدەش» قاتارلىق كىتابلىرىدا، ئۆتمۈش ھاياتى رېگرېسسىيەسى ئارقىلىق ئالاھىدە مەزمۇنلارنى ئېچىپ چىققانلىقىنى جاكارلىدى.
مېتودولوگىيە
رېگرېسسىيە گىپنوزى ئادەتتە ئىنچىكە مۇھىتتا ئېلىپ بېرىلىدۇ. گىپنوتېراپىيەتچى پەسەندىنى ئاراملىق ھالەتكە كەلتۈرۈپ، دىققىتىنى نەپەس ئېلىش-بېرىشكە قاراتقۇزىدۇ. ئاندىن، تەدرىجىي رەھبەرلىك بىلەن پەسەندىنىڭ دىققىتىنى ۋاقىتنىڭ ئۆتمۈشىگە قاراتقۇزۇپ، ئۇنىڭ خاتىرىسىنى ئېچىشقا ياردەم قىلىدۇ. بۇ جەرياندا پەسەندى ئوچۇق-ئاشكارا، ئەمما دىققەتلىك ھالەتتە بولۇپ، گىپنوتېراپىيەتچىنىڭ سوئاللىرىغا جاۋاب بېرىدۇ. گىپنوتېراپىيەتچىنىڭ رولى پەقەت يېتەكچىلىك قىلىش بولۇپ، پەسەندىنىڭ ئۆزى خاتىرىلەرنى كۆرۈپ چۈشىنىدۇ ۋە تەپسىلاتلىرىنى بايان قىلىدۇ.
تۈرلىرى
رېگرېسسىيە گىپنوزى ئاساسلىقى ئىككى تۈرگە بۆلۈنىدۇ:
- يېشىنى قايتۇرۇش: پەسەندىنى ھازىرقى ھاياتىنىڭ ئىلگىرىكى باسقۇچلىرىغا، مەسىلەن بالىلىق چاغىغا ياكى يېقىن ئۆتمۈشتە بولغان مۇھىم ۋەقەلەرگە قايتۇرۇش. بۇ كۆپىنچە پىسخولوگىيەلىك داۋالاشتا قوللىنىلىدۇ.
- ئۆتمۈش ھاياتى رېگرېسسىيەسى: پەسەندىنى ھازىرقى بەدەن ۋە ھاياتىدىن ئىلگىرى، باشقا بىر دەۋردە ياشىغان دەپ ئېتىقاد قىلىنىدىغان ھاياتىغا قايتۇرۇش. بۇ جەرياندا پەسەندى ئۆزىنى باشقا بىر شەخس، باشقا بىر ۋاقىت ۋە جايدا ھېس قىلىدۇ.
- ھاياتلار ئارىلىقى ھاياتى (LBL) رېگرېسسىيەسى: بۇ ئۇسۇلدا پەسەندى ئۆتمۈش ھاياتىدىن ئىلگىرى ياكى ئۆلۈمدىن كېيىنكى روھىي ھالەتكە قايتۇرۇلىدۇ. بۇ خىل ئەمەلىيەت ئادەتتە روھىي مەنىۋى مەسىلىلەر بىلەن شۇغۇللىنىدۇ.
ئىلمىي قاراش
ئىلمىي دۇنيا رېگرېسسىيە گىپنوزىنىڭ داۋالاش قىممىتى ۋە ئۆتمۈش ھاياتى خاتىرىلىرىنىڭ ھەقىقىيلىكى توغرىسىدا پىكىر بىرلىكى يوق. كۆپلىگەن پىسخولوگلار ۋە گىپنوتېراپىيەتچىلەر يېشىنى قايتۇرۇشنىڭ، ئالاھىدە تراۋما ۋە پىسخولوگىيەلىك جاراھەتلەرنى داۋالاشتا پايدىلىق بىر قوشۇمچە ئۇسۇل بولۇشى مۇمكىنلىكىنى جاكارلايدۇ. بۇ ئۇسۇل ئارقىلىق ئەستە قالدۇرۇلغان ئېسىلەرنى ئېچىش ۋە ئۇلارنى قايتا قاپلاش مۇمكىن.
ئەمما، ئۆتمۈش ھاياتى رېگرېسسىيەسى توغرىسىدا ئىلمىي جەمئىيەت كەڭ قوبۇل قىلىنغان دەلىللەرنىڭ يوقلۇقى سەۋەبىدىن شۈبھىلىنىدۇ. كەڭ تونۇلغان قاراش شۇكى، پەسەندىلەر بايان قىلغان «ئۆتمۈش ھاياتى» خاتىرىلىرى ئۇلارنىڭ ئۆزىنىڭ ئالاھىدە ئېسى، تەسىرلىك تەسەۋۋۇر قىلىش قابىلىيىتى، مەدەنىيەت ئارقا كۆرۈنۈشى ۋە گىپنوتېراپىيەتچىنىڭ يېتەكچىلىكى ئاستىدا شەكىللەنگەن ھېكايىلەر بولۇشى مۇمكىن. بۇ خاتىرىلەرنىڭ ھەقىقىي تارىخىي ۋەقەلەرگە ئۇيغۇن كېلىشى، ئۇلارنىڭ رىئىنكارناتسىيەنى ئىسپاتلىيالايدىغانلىقىنى كۆرسەتمەيدۇ.
رىئىنكارناتسىيە تەتقىقاتى
ئۆتمۈش ھاياتى خاتىرىلىرى بىلەن شۇغۇللىنىدىغان بەزى تەتقىقاتچىلار بار. بۇلارنىڭ ئىچىدە ئەڭ تونۇلغىنى ھىندىستانلىق پىسخىياتىر ئىان ستېيۋېنسون بولۇپ، ئۇ ياش بالىلارنىڭ ئۆزلىرىدىن ئىلگىرىكى ھايات توغرىسىدىكى دەۋالىرىنى تەكشۈرۈپ، بۇ دەۋالارنى تەكشۈرۈپ ھەقىقىي شەخسلەر بىلەن سېلىشتۇرۇپ تەتقىقات ئېلىپ باردى. ئۇنىڭ خىزمىتى بۇ ساھەدە مۇنازىرە قوزغىدى، ئەمما ئىلمىي جەمئىيەت تەرىپىدىن ئومۇميۈزلۈك قوبۇل قىلىنغىنى يوق. جۇڭگودا، بۇنداق تەتقىقاتلار ئادەتتە ئەنئەنىۋى مەدەنىيەت ۋە دىنىي ئېتىقادلار چوڭقۇرىدا ئېلىپ بېرىلىدۇ.
جۇڭگودا ئەمەلىيەت
جۇڭگودا، رېگرېسسىيە گىپنوزى ئاساسلىقى شەخسىي تەرەققىيات ۋە پىسخولوگىيەلىك مەسلىھەت ساھەسىدە مەلۇم دەرىجىدە قوللىنىلىدۇ. بەزى خۇسۇسىي پىسخولوگىيە مەسلىھەتچىلىرى ياكى گىپنوتېراپىيەتچىلەر بۇ ئۇسۇلنى ئۆز خىزمىتىگە قوشۇپ ئىشلىتىدۇ. جۇڭگونىڭ مەدەنىيەت مۇھىتىدا، بۇددىزمنىڭ ۋە باشقا ئەنئەنىۋى ئېتىقادلارنىڭ تەسىرىدىن بولۇپ، رىئىنكارناتسىيە ئېتىقادى كەڭ تارقالغان بولسىمۇ، رېگرېسسىيە گىپنوزى ئارقىلىق ئۆتمۈش ھاياتىنى ئىزدەشكە بولغان مۇئامىلە ئاساسەن شەخسىي ئېتىقاد ۋە قىزىقىشقا باغلىنىدۇ. دۆلەت ئىچىدە بۇ خىل ئەمەلىيەتنى رەسمىي تۇتۇش يوق، ئەمما ئۇنىڭغا بولغان قىزىقىش ئاستا-ئاستا ئاشماقتا.
جۇڭگونىڭ ئۇيغۇر، تىبەت قاتارلىق مىللىي ئازلىق مەدەنى