Hipnosis

Plantilla:Ficha técnica Hipnosis (karaiñe’ẽme: hipnosis, hyãsiañe’ẽgui hypnose) ha’e peteĩ jepy’amongeta reko, jepy’amongeta yvypóra mba’éva, tenda ojehechakuaáva jepy’amongeta ñemboheta, jepy’amongeta ñemotenonde ha jepy’amongeta ñemongu’e ojejapóva ojokuaikuaáva tapicha peteĩva ndive. Ko tembiapo ojapo hipnoterapeuta ramo oĩva, ha ojegueru tapicha peteĩva jepy’amongeta reko hypnótico ramo, tenda oĩhápe oñembohetave, oñemotenondéva ha oñeñangarekovéva ñe’ẽme oje’e va’ekue térã tembiasakue rehegua. Ko’ápe, tapicha ikatu oñemoĩ porãve ojapo hag̃ua ñemongu’e, oñangareko hag̃ua mba’asy térã omyatyrõ hag̃ua iñakãrague.

Paraguáipe, hipnosis ojehecha avei peteĩ tembiporu ñemongu’e ha teko kuaa ramo, ojejapóva mba’apohára idiccionado ramo, ha oĩ heta tapicha oiporúva ko tembiapo oñemyatyrõ hag̃ua tapichakuéra iñakãrague, tekoasy térã teko kata rehegua.

Mba’épa hipnosis

Hipnosis ndaha’éi pytu’u ha ndaha’éi kesu. Avei, ndaha’éi pokarẽ ojehecháva ambue tapicha rechápe. Hipnosis ha’e peteĩ jepy’amongeta reko mba’eapopyrã, tenda tapicha oĩhápe iñakãrague oñembyatýva peteĩ tembiaporãme, ñe’ẽ térã tembipurúpe oje’e va’ekue. Ko’ápe, tapicha ikatu oñandu iñakãrague oimeháicha ambue tendápe, ohechakuaa mba’e oiko’akue térã oñeñangareko tembiasakue iñakãme g̃uarã.

Hipnosis jave, tapicha oiko jepy’amongeta mba’eapopyrã (trance) ramo, ha upéicha oñembyaty iñapytu’ũ oñangarekóvo peteĩ tembiguái (sugestión) ndive oúva hipnoterapeuta guive. Ko’ã tembiguái ikatu oipytyvõ oñemongu’e hag̃ua, ojeheka hag̃ua mba’ekuaarã okañýva, térã oñemoĩ porã hag̃ua teko kata.

Tembiasakue

Yvy ape ári

Hipnosis rembiasakue oñepyrũ ymaite guive, ojehechávo jepy’amongeta reko ojeporúva jeroviapy ha pohanokuaa ári. Umi egipcio, griego, sumerio ha heta yvypóra yma oiporúma jepy’amongeta mba’eapopyrã oñemongu’e hag̃ua ha ojeheka hag̃ua pohanokuaa.

Saro’ýpe, siglo XVIII-pe, karai Alemáña pegua Franz Mesmer omoheñói peteĩ tembiapo ojeheróva “magnetismo animal”, upéicha ojehechakuaa hag̃ua mba’éichapa tapicha ikatu oñemongu’e ojeiporu rupi peteĩ “fluido” oúva tapicha mba’éva. Upéi, siglo XIX-pe, karai Escocia pegua James Braid omoĩ porã ko tembiapo ha omoheñói ñe’ẽ “hipnosis”, hyãsiañe’ẽgui “hypnos” (pytu’u) guive. Braid he’i ko’ãva ndaha’éi pokarẽ, jepy’amongeta mba’eapopyrã año.

Paraguáipe

Paraguáipe, hipnosis oike saro’ýre XX-me, oúva tetãnguéra ambuéva guive, ha oñepyrũ ojejapo peteĩ tembiapo rekovérõ ojehecháva’ekue pokarẽ ramo ha mba’e lai umíva ramo. Umi ary 1970 ha 1980 jave, oĩ ma’ẽ tapichakuéra oiporúva hipnosis ojehechauka hag̃ua tembiaporã tee (espectáculo) rupi, upéicha ojehechakuaa’ỹre mba’éichapa ikatu ojapo tapicha mba’e.

Ary 1990 guive, hipnosis oñepyrũ ojehecha peteĩ tembiporu ñemongu’e ramo. Oñemoheñói umi aty ojapóva ko tembiapo, ha oike avei ojejapo hag̃ua mbo’ehaokuéra tavusu Paraguaýpe ha ambue táva tuichakuérape. Ko’ág̃a, oĩ heta mba’apohára oiporúva hipnosis oñemyatyrõ hag̃ua tapichakuéra tekoasy, teko kata, pya’e jey’o, ha heta mba’asy ambuéva rehe.

Hypnosis joaju

Hipnosis ojejapo heta mba’éicha, ha ojejuhu heta hypnosis joaju.

Hipnosis clásica: Ojejapo tembiguái he’íva ijehegui (directiva) rupi. Hipnoterapeuta omombe’u mba’épa ojejapova’erã.
Hipnosis Ericksoniana: Ombojoaju ñe’ẽngue, ta’ãnga ha mombe’ugua’u ojejapo hag̃ua ñemongu’e. Ojeheróva karai Milton H. Erickson réra.
Hipnosis jeguerojevy (Hipnosis regresiva): Ko tembiapo ojeporu ojeheka hag̃ua mba’ekuaarã okañýva tembiasakuépe, ojehechakuaa hag̃ua mba’éichapa umi mba’ekuaarã oñepyrũ mba’asy térã teko kata. Paraguáipe, ko joaju ojejapo heta.
Autohipnosis: Tapicha omba’apo ijehegui, ojejapo hag̃ua ijehe ñemongu’e. Ojejapokuaa ojehaívo, oñeñangarekóvo térã ohendúvo tembipurúpe oĩva ko tembiapo rehegua.
Hipnosis jeguerojevy oúva tembiasakue mboyvegua (Regresión a vidas pasadas): Ojehechakuaa tapicha rembiasakue ojehechakuaa’ỹva, oje’éva oúva tembiasakue mboyvegui. Ko joaju ojehecha heta jeroviapy rehegua.

Kuaapy ha mba’ekuaarã

Hipnosis ojehecha temimo’ãme (ciencia) rupi, ha heta mba’ekuaarã ohechauka mba’éichapa ikatu oipytyvõ.

Ñe’ãkãtu rape (neurociencia) ohechauka mba’éichapa jepy’amongeta mba’eapopyrã (trance) jave, ñe’ãkãtu (cerebro) oñemoambue. Umi mba’eapopyrã ojehecháva PET ha fMRI rupi ohechauka umi tenda oĩhápe corteza prefrontal oñemomichĩ, upéicha ojehechakuaa mba’éichapa tapicha oñembyaty iñakãrague. Avei, ojehecha mba’éichapa oñemoambue umi mba’eapopyrã ojehecháva dopamina ha serotonina rehegua.

Heta temimo’ã mba’apohára (investigación científica) ohechauka hipnosis ikatu oipytyvõ:

Omboguejy pya’e jey’o (ansiedad) ha mba’asy ñembyahýi (estrés)
Oñemyatyrõ tapichakuéra omboty hag̃ua peteĩ teko (hábito) vai, téra oñepyrũ hag̃ua peteĩ teko porã.
Omboguejy mba’asy apytu’ũ rehegua (dolor crónico)
Oipytyvõ ñemongu’e rape (psicoterapia) ndive, ojehechakuaa hag̃ua mba’ekuaarã okañýva.

Paraguáipe, Universidad Nacional de Asunción (UNA) ha Universidad Católica “Nuestra Señora de la Asunción” (UC) rupi, oĩ ma’ẽ temimo’ã ko’ã mba’e rehegua, upéicha ojehechakuaa hag̃ua mba’éichapa ikatu ojejapo porã ko tembiapo ñane retãme.

Mba’éichapa ojeiporu

Hipnosis ojeiporu heta mba’épe:

Ñemongu’e rape (Psicoterapia): Ojejapo oñemyatyrõ hag̃ua mba’asy apytu’ũ, teko kata, pya’e jey’o, mba’asy oúva trauma guive, ha mba’asy ambuéva.
Pohanokuaa (Medicina): Omboguejy mba’asy apytu’ũ (dolor), oipytyvõ tapicha omboty hag̃ua teko (hábito) vai, oñemoĩ porã hag̃ua mba’e oje’u va’erã, ha ojejapo avei oñemongu’e hag̃ua mba’asy oúva cáncer ndive oñeha’ãvo quimioterapia.
Deportes: Ojejapo oñemoĩ porã hag̃ua tapicha renda (desempeño) oñeha’ãvo (deporte) ha ojejapo hag̃ua iñakãrague.
Mba’ekuaarã okañýva ojeheka (Búsqueda de recuerdos reprimidos): Ojejapo Hipnosis jeguerojevy rupi.
Teko porã ha teko joja (Desarrollo personal): Ojejapo oñemoakãrapu’ã hag̃ua, ojejapo hag̃ua teko porã ha ojeheka hag̃ua mba’eteéva.

Tekotevẽ reko Paraguáipe

Paraguáipe, hipnosis oĩ tekotevẽ reko (marco legal) ojehecháva Ministerio de Salud Pública y Bienestar Social (MSPyBS) guive. Ojejapo ko tembiapo, mba’apohára oĩva’erã ohechaukáva iñaranduka ohechaukáva iñarandu ko’ã mba’e rehegua.

Ñemongu’e rape (Psicoterapia) rupi ojejapóva hipnosis, ojapova’erã psicólogo ohechaukáva iñaranduka ha oĩva Colegio de Psicólogos del Paraguay (CPP) ryepýpe.
Pohanokuaa (Medicina) rupi ojejapóva hipnosis, ojapova’erã pohãno (médico) térã odontólogo ohechaukáva iñaranduka.
Hipnosis ojehechaukáva tembiaporã tee ramo (hipnosis de espectáculo) ndorekói tekotevẽ mba’apohára aranduka, hákatu ojejapova’erã ojehechakuaa hag̃ua tapicha oñeñangareko porãva.

Oĩ avei tekotevẽ reko oje’éva tapicha oñeñangareko va’erã, ha tapicha ndojejapova’eri mba’e ojekuaa’ỹre iñe’ẽme.

Tekombo’e ha jeroviapy

Paraguáipe, tapichakuéra ohecha hipnosis heta mba’éicha. Heta tapicha ohecha ko tembiapo pokarẽ ramo ha jeroviapy’ỹ ramo, ojehechávo tembiaporã tee (espectáculo) rupi. Hákatu, oĩ avei heta tapicha ohecha ko tembiapo ñemongu’e tembiporu porã ramo, ha oiporu oñemyatyrõ hag̃ua iñakãrague.

Oĩ avei jeroviapy ojoajuva’ekue umi pa’i kuimba’e (chamanes) ha po’a (curanderos) oiporúva jepy’amongeta reko oñemongu’e hag̃ua, upéicha ojehecha mba’éichapa ymaite guive ñane retãme ojejapo mba’e ojoguáva.

Ko’ág̃a, oĩ heta aty ha mbo’ehao oñemoarandu hag̃ua ko tembiapo rehegua, upéicha ojehechauka ko’ãva ndaha’éi pokarẽ, jepy’amongeta mba’eapopyrã (fenómeno psicológico) año.

Paraguáigua ojekuaáva ko tembiapo rehegua

Dr. Juan Carlos Galeano: Pohãno ha psicoterapeuta, omba’apo heta ary hipnosis oiporu hag̃ua ñemongu’e rape (psicoterapia) ndive. Omoheñói peteĩ aty oñemoarandúva ko tembiapo táva Paraguaýpe.
Dra. María Gloria Báez: Psicóloga, omba’apo Hipnosis jeguerojevy ndive, ha omoheñói heta aranduka oñe’ẽva mba’éichapa ojejapo porã ko tembiapo ñane retãme.
Prof. Ramón Ortiz: Oñemoarandu heta ary ko tembiapo rehe, ha ombo’e hipnosis Ericksoniana Universidad Católica rupi.
Lic. Ana María Fernández: Oñangareko tapichakuéra omboty hag̃ua peteĩ teko (hábito) vai oiporúvo hipnosis, ha omyasãi ko tembiapo tetã tuichakue javeve.

Ehecha avei

Ñemongu’e rape (Psicoterapia)
Jepy’amongeta (Psicología)
Hipnosis jeguerojevy (Hipnosis regresiva)
Teko kata (Fobias)
Pya’e jey’o (Ansiedad)
Mba’asy apytu’ũ (Dolor crónico)

Joaju okapeguáva

Moõguápa ojejuhu

Sociedad Paraguaya de Hipnosis Clínica y Experimental (SOPAHICE), táva Paraguaýpe.
Centro de Terapias Integrativas del Paraguay, oĩva táva San Lorenzo ha Lambarépe.
Heta mbo’ehao oĩva Universidad Nacional ha Universidad Católica rupi oñemoarandúva ko tembiapo rehegua.

Arandukakuéra

Báez, M. G. (2015). Hipnosis regresiva: tembiporu ñemongu’e g̃uarã. Editorial Servilibro, Asunción.
Galeano, J. C. (2018). Ñemongu’e ha hipnosis: mba’éichapa ojejapo porã. Editorial El Lector, Asunción.
Ortiz, R. (2020). Hipnosis Ericksoniana Paraguáipe. Aranduka’i, Asunción.