Diferencia entre revisiones de «Hipnosis»

Revisión del 02:08 1 abr 2026

Hipnosis (kastilla simimanta, grigu simi hypnos "puñuy" nimmanta) nisqaqa huk ch'uyanchaq, kikinpa munayninwan rikurisqa, anchata yuyaymanasqa, kawsaykuqpaq yanapakuq hampi yachaymi, runapa yuyaynin, yuyaymanan, rikch'aymanan ima huk kayman astawan rikch'akuq, ch'uyanchaq kayman apasqa kaptin. Kaypi runaqa paypaq kasqanmanta aswan yuyaymanasqa, yanapasqa, rimanakuypaq kichasqa kayta atin, huk llamk'aykunata ruwanapaq, hampikunata chaskinapaqpas.

Suti ch'uyanchan

Hipnosis nisqaqa mana puñuychu, mana wanuy pas. Aswan bien, huk ch'uyanchaq yuyaymanakuy kaymi, runaqa kikinpa munayninwan, huk hipnotistaq yanapasqanwan, huk "trance" nisqa kayman chayamun, chaypi yuyaymanakuyqa astawan kichasqa, sugestiones nisqakunata chaskiq kaymi. Kay sugestioneskunaqa allin llamk'aykunapaq, hampi kaypi llamk'achikun, ahinataq manchaykunata, nanaykunata, waqaychaykunata allichanapaq, yachaykunata hatunachinapaqpas.

Wiñay kawsay

Tukuy pachapi

Hipnosispa wiñay kawsayninqa ñawpa pacha medicinamanta, ch'aman kunamanta, yachay wasikunamantapas hamun. Grigu llaqtakunapi Asclepio nisqa hampikunaq wasikunapi, "temple sleep" nisqa, hipnosisman rikch'akuq tiyasqa. Franz Anton Mesmer (1734-1815), Austria mama llaqtayuq, "magnetismo animal" nisqawan riqsichisqa, kay yachayta achka runaman apamusqa. 1843 watapi, Escoses James Braid sutiyuq hampikamayoq "hipnosis" nisqa sutita qillqarqan, puñuyman rikch'akuq nispa. Sigmund Freudpas, psicoanálisis kamasqapas, hipnosis llamk'achirqan ñawpaqta, qhipata psicoterapia nisqaman tikrarqan. 1950 watakunamanta, Milton H. Erickson sutiyuq hampikamayoq, kay yachayta achka runapaq allinta riqsichirqan, "Ericksoniana hipnosis" nisqa.

Peru, Bolivia, Ecuador llaqtakunapi

Ñawpaq Inka pachallapitaq, ch'aman kuna, hampikamayoqkuna (hampiq, qawaq) "ch'uyanchaq kay" nisqata yachaq kanku, runakunata nanaymanta qispichinapaq, hamut'aykunata tarinapaqpas. Kay yachaykunaqa mana hipnosis nisqa hinachu, aswan huk yachay, kay pachapi kawsaymanta, apukuna, wamanikunamanta yachasqa. Kunan pachaqa, kay yachaykunawan hipnosis yachay tinkunakun, ahinataq Medicina tradicional nisqapi. 20th pachakwatapi, kay llaqtakunapi medicina oficial hamuptin, hipnosispas yachay wasikunapi, colegio médico kunapipas yachachiy qallarirqan. Kunanqa, Peru, Bolivia, Ecuador llaqtakunapi, hipnosisqa psicología, odontología, medicina pallaykunapi llamk'achisqa kachkan.

Hipnosis rikch'aykuna

Hipnosis clásica o directa: Kaypi hipnotistaqa riman, kamachisqa sugestioneskunata qun, runaqa chaskin. "Kunankama puñunki" nispa.
Hipnosis Ericksoniana: Milton Ericksonpa yachayninmi, aswan suave, cuentokuna, metáforakunawan llamk'achisqa, runapaq mana reqsisqa. Runapa yuyayninman hina purin.
Autohipnosis: Runaqa kikin hipnotizasqan, huk yuyaymanasqa kayman chayamunanpaq, ahinataq manchayta atipanapaq, llank'ayta allichanapaq.
Hipnosis regresiva: Kaypi runaqa ñawpaq tiemponman kutichisqa kachkan, kay pachapi mana yuyarisqa kasqankunata tarinapaq. Hipnosis kutichiy nisqapi astawan yachankichik.
Hipnosis de espectáculo: Teatrokunapi, televisiónkunapi rikuchisqa, runakunata kuskachanapaq, mana allin llamk'aykunapaq. Kayqa hipnosis hampipaq mana llamk'achinchu.

Yachay siq'iy hipnosismanta =

Yachay siq'iy (ciencia) nisqa, hipnosisqa mana imaginaciónllachu, aswan huk ch'uyanchaq kay neuroscience nisqawan riqsichisqa. MRI nisqa aparatokuna rikuchinku, hipnosis kaptin, runapa ñutqunpi huk área "default mode network" nisqa hina llamk'achisqa, yuyaymanakuy, kawsaq kaymanta yuyay mana reqsisqaman tikrakuspa. Kay yachaykuna rikuchinku hipnosisqa nanayta pisiyachiy atin, sistema inmunológico nisqata kallpachay atin. Yachay wasikuna ahinataq Universidad Peruana Cayetano Heredia (Peru), Universidad Mayor de San Andrés (Bolivia), Universidad Central del Ecuador (Ecuador) nisqakunapi, kaykunamanta yachay ruwakun.

Llamk'achiykuna

Hampi kay (Medicina y Psicología): Nanay pisiyachiy (analgesia), ansiedad, depresión, estres, phobia, insomnio nisqakunapaq. Odontologíapipas llamk'achin nanayta chinkachinapaq.
Deportekunapi: Atletakuna yuyaymanasqanta, kallpanta hatunachinankupaq, manchayta atipanankupaq.
Yachay (Educación): Yachakuyta kallpachay, concentraciónta hatunachiy, examen manchayta pisiyachiy.
Qellqay (Derecho): Hipnosis forense nisqa, testigokunapa yuyarinankuta yanapan, ichaqa kayqa ancha mana harkasqachu, yuyarinaqa mana harkasqachu.
Auto-mejoramiento: Runakuna kawsayninkuta allichanankupaq, sayarikuy, cigarro saqiy, micuymanta allichakuy nisqakunapaq.

Peru, Bolivia, Ecuador llaqtakunapi kamachiy kaynin

Peru: Colegio Médico del Perú nisqaqa hipnosisqa hampi kaypaq huk llamk'achiy nispa riqsichin, certificaciónkuna qun. Psicólogokunapaq Colegio de Psicólogos del Perú nisqapas kamachin. Espectáculo hipnosisqa mana harkasqachu, ichaqa runapa munayninta mana kaspa mana atichanchu.
Bolivia: Ministerio de Salud nisqaqa hipnosisqa psicoterapia hina riqsin, psicólogokuna, médicokuna llamk'achiy atinku. Sociedad Boliviana de Hipnosis Clínica y Experimental nisqa organizacionmi kay yachayta pusachkan, capacitaciónkuna qun. Ley General de Salud nisqaman hina, kallpachasqa hampikunaq llamk'achinanku.
Ecuador: Asociación de Hipnosis Clínica y Experimental del Ecuador (AHCEE) nisqaqa kay kamachiyta, yachayta pusachkan. Ministerio de Salud Pública nisqaqa hipnosisqa psicoterapia hina registro nisqapi yakuchin, certificadu yoqlla hampikamayoqkuna llamk'achiy atinku. Código de la Salud nisqaman hina, runapa allin kaynin sapa kuti hatun kaq.

Llaqtapa yuyaynin =

Kay llaqtakunapi, hipnosisqa huk mistu yuyaywan riqsichkasqa. Wakin runakunaqa, mana riqsispa, manchakunku, "brujería" nispa ninchu. Wakinmi, yachay siq'iywan, hampi kaywan tinkusqa kasqanmanta yachaspa, chaskinku. Medicina tradicionalwan tinkuychá, chaypi ch'aman kunapas huk rikch'akuq yuyaymanasqa kaykunata llamk'achinku. Achka runakunaqa nanaypisiyachiq hina, psicólogokuna qun hina chaskinku. Ancha riqsisqa kachkaptinpas, achka runakunaqa mana allinta hamut'asqa, espectáculo hipnosismanta llok'allasqa kanku, chaymi sumaq yachachiy necesitakun.

Peru, Bolivia, Ecuador llaqtakunamanta riqsisqa llamk'aqkuna

Peru: Dr. Max Méndez Gutiérrez, huk riqsisqa neurólogo, hipnosis clínica nisqapi yachay siq'iy ruwaq, Universidad Cayetano Heredia nisqapi yachachiq. Dra. Luisa Díaz Cortez, psicóloga, ansiedad, traumakunapaq hipnosis Ericksoniana llamk'achiq, Lima llaqtapi.
Bolivia: Dr. Carlos Fernando Valdivia, psiquiatra, Sociedad Boliviana de Hipnosis Clínica nisqapa kamasqan, La Paz llaqtapi achka wata yachachiq. Lic. María Elena Pardo, psicóloga clínica, hipnosis regresiva nisqapi especialista, Hipnosis kutichiy nisqamanta qillqasqakuna yoqlla.
Ecuador: Dr. Eduardo Fernández Ribadeneira, huk ñawpaq llamk'aq hipnosis clínica nisqapi Ecuador llaqtapi, AHCEE nisqapa fundador. Dra. Ana Lucía Torres, odontóloga, hipnosis llamk'achiq nanay mana reqsisqa tratamientokunapi, Quito llaqtapi.

Wakin yachaykuna

@@ Línea 1: / Línea 1: @@
-'''Hipnosis''' ket ti proseso ti panagpukaw ti [[Panagtuon|konsensia]] a pakaikabilda ti maysa a tao iti maysa a kasasaad ti napaut a panagikkat, panagpukaw ti panagpanunot, ken panagbalbaliw ti panagrikna. Daytoy ket maysa a pamay-an a maus-usar iti [[Sikolohia]], [[Medisina]], ken ti [[Panagtaripato ti bagi]] a mangtaming kadagiti nadumaduma a problema ti salun-at ken panagrang-ay ti tao. Iti [[Filipinas]], ti hipnosis ket nagbalinen a makunkuna a pamay-an a maus-usar babaen dagiti sertipikado a propesyonal iti salun-at ti panunot ken dagiti alternatibo a panagagas.
+'''Hipnosis''' (kastilla simimanta, grigu simi ''hypnos'' "puñuy" nimmanta) nisqaqa huk ch'uyanchaq, kikinpa munayninwan rikurisqa, anchata yuyaymanasqa, kawsaykuqpaq yanapakuq hampi yachaymi, runapa yuyaynin, yuyaymanan, rikch'aymanan ima huk kayman astawan rikch'akuq, ch'uyanchaq kayman apasqa kaptin. Kaypi runaqa paypaq kasqanmanta aswan yuyaymanasqa, yanapasqa, rimanakuypaq kichasqa kayta atin, huk llamk'aykunata ruwanapaq, hampikunata chaskinapaqpas.
-== Definision ==
+== Suti ch'uyanchan ==
-Ti '''hipnosis''' ket ti maysa a kasasaad ti napaut a panagikkat ken napaut a panagpukaw ti panunot a mapasamak no ti maysa a tao ket addaan iti napigsa a panagipatinaig iti maysa a sertipikado a hipnotista wenno kliniko. Iti daytoy a kasasaad, ti tao ket mabalin a masayaat ti panangawat kadagiti suhestion a mangtulong a mangbaliw kadagiti kababalin, rikna, panagkuna, wenno panagkita. Nupay kasta, saan a mabalin ti hipnosis a mangpilit iti maysa a tao nga aramiden ti aniaman a banag a maisupadi iti bukodda a pagannurotan. Ti pudno a hipnosis ket saan a maiyasping iti nakita kadagiti pelikula wenno telebision a mangipakpakita ti panagtulbek; daytoy ket maysa a kolaboratibo a proseso a nasken ti pammalubos ti kliyente.
-== Pakasaritaan ==
+'''Hipnosis''' nisqaqa mana puñuychu, mana wanuy pas. Aswan bien, huk ch'uyanchaq yuyaymanakuy kaymi, runaqa kikinpa munayninwan, huk hipnotistaq yanapasqanwan, huk "trance" nisqa kayman chayamun, chaypi yuyaymanakuyqa astawan kichasqa, sugestiones nisqakunata chaskiq kaymi. Kay sugestioneskunaqa allin llamk'aykunapaq, hampi kaypi llamk'achikun, ahinataq manchaykunata, nanaykunata, waqaychaykunata allichanapaq, yachaykunata hatunachinapaqpas.
-Ti pakasaritaan ti hipnosis iti lubong ket nangrugi idi maika-18 a siglo babaen ni Franz Mesmer, nga isu ti nangipatarus ti konsepto ti "animal magnetism." Kalpasanna, dagiti sientipiko a kas ni James Braid ti nagikkat ti termino a "hipnosis" manipud iti Griego a balikas nga "hypnos" a kayatna a sawen ket "turog." Iti panaglabas dagiti tawtawen, dagiti nadumaduma a teoria ken pamay-an ti naipasdek, a mairaman ti trabaho ni Sigmund Freud iti psychoanalysis ken ti moderno a klinikal a panagusar.
-Iti pakasaritaan ti [[Filipinas]], adda met dagiti tradisional a pamay-an a maiyasping iti hipnosis. Dagiti [[Babaylan]] ken dagiti natibbew a mangngagas ket nangus-usarda kadagiti ritual, kanta, ken panagkita a mangpukaw iti kasasaad ti napaut a panagikkat tapno agasda dagiti sakit ti bagi ken espiritu. Dagiti pamay-an a kas ti "hilot" ken dagiti espirituwal a ritual ket mabalin nga addaan kadagiti elemento ti panagsuhestion ken direkta a panagipatinaig, a maiyannatop iti moderno a konsepto ti hipnosis. Idi maika-20 a siglo, ti hipnosis a kas maysa a siensia ket simmangpet iti pagilian babaen dagiti na-edukaran a doktor ken sikologo a nagsanay iti ballasiw taaw. Ti [[Pagtutulagan ti Filipinas para iti Hipnosis]] (Philippine Society of Hypnosis) ket nabangon idi 1990 tapno mangisayangkat ti siensia ken etikal nga uso ti hipnosis iti pagilian.
+== Wiñay kawsay ==
-== Dagiti Kita ==
+=== Tukuy pachapi ===
-Adda dagiti nadumaduma a kita ti hipnosis a maus-usar depende iti gandat:
-* '''Klasikal wenno Direkta a Hipnosis''': Daytoy ket ti tradisional a pamay-an nga ayan ti hipnotista ket direkta nga agited kadagiti suhestion.
-* '''Ericksonian a Hipnosis''': Nabangon babaen ni Milton H. Erickson, daytoy ket agus-usar kadagiti kuento, metapora, ken dagiti indirekta a suhestion, a nasaysayaat nga agtrabaho para kadagiti tattao a makigubat iti autoridad.
-* '''NLP (Neuro-Linguistic Programming)''': Maysa a pamay-an a mangikapet ti panagkuna, panagpanunot, ken kababalin tapno mangpasayaat iti komunikasion ken panagbaliw ti kababalin.
-* '''[[Regression Hipnosis]]''': Daytoy a kita ket nangruna a mangipapan iti panagsubli kadagiti napalabas a pasamak, uray pay idiay kinaubing wenni kas met ti konsepto ti napalabas a biag, tapno maawatan ken malasatan dagiti agdama a problema.
-* '''Pannakaisayangkat ti Bagi-Maysa a Panagikkat (Self-Hypnosis)''': Ti panagsanay a mangpukaw iti kasasaad ti hipnosis a mismo, nga awan ti tulong ti hipnotista, para iti panangtaming iti stress, panagpabassit ti ut-ot, wenno panangpasayaat ti panagpabpabaro.
-== Sientipiko a Panagsukimat ==
+Hipnosispa wiñay kawsayninqa ñawpa pacha medicinamanta, ch'aman kunamanta, yachay wasikunamantapas hamun. Grigu llaqtakunapi Asclepio nisqa hampikunaq wasikunapi, "temple sleep" nisqa, hipnosisman rikch'akuq tiyasqa. Franz Anton Mesmer (1734-1815), Austria mama llaqtayuq, "magnetismo animal" nisqawan riqsichisqa, kay yachayta achka runaman apamusqa. 1843 watapi, Escoses James Braid sutiyuq hampikamayoq "hipnosis" nisqa sutita qillqarqan, puñuyman rikch'akuq nispa. Sigmund Freudpas, psicoanálisis kamasqapas, hipnosis llamk'achirqan ñawpaqta, qhipata psicoterapia nisqaman tikrarqan. 1950 watakunamanta, Milton H. Erickson sutiyuq hampikamayoq, kay yachayta achka runapaq allinta riqsichirqan, "Ericksoniana hipnosis" nisqa.
-Adu dagiti sientipiko a panagadal ti nangipakita ti kinapudno ken kinapangnamnama ti hipnosis. Dagiti panagsukimat iti [[Neurolohia]] ket nangipakita a no adda ti tao iti kasasaad ti hipnosis, adda dagiti napasayaat a panagbalbaliw iti aktibidad ti utek, nangruna kadagiti rehion a mangiduron ti atension, panagkontrol, ken panagrikna. Ti hipnosis ket napasingkedan a mabalin a mangpabassit ti ut-ot, mangpasayaat ti panagturog, mangtaming kadagiti fobia, ken mangpabassit ti sakit. Iti Filipinas, dagiti unibersidad a kas ti [[Unibersidad ti Filipinas]] ken ti [[Ateneo de Manila Unibersidad]] ket nangidaton kadagiti panagadal ken seminario maipapan iti klinikal nga aplikasion ti hipnosis iti sikolohikal a panagagas.
-== Dagiti Aplikasion ==
+=== Peru, Bolivia, Ecuador llaqtakunapi ===
-Ti hipnosis ket maus-usar iti adu a lugar:
-* '''Medisina ken Dentista''': Panangpabassit ti sakit nga awan anestesia, panangtaming kadagiti epekto ti kanser a panagagas, panagkontrol ti pagiddiatan.
-* '''Sikolohikal a Panagtaripato''': Panagtaming kadagiti trauma, panagbabawi, stress, panagpabassit ti timbang, panagsardeng ti panagsigarilyo, ken dagiti adiksion.
-* '''Panagpasayaat ti Perpormans''': Tulong kadagiti atleta, estudiante, ken dagiti propesyonal a mangpasayaat ti konsentrasion, kinamanagaget, ken panagtalek iti bukodda.
-* '''Panagadal ti Paggiddiatan''': Ti [[Regression Hipnosis]] ket maus-usar a kas pamay-an a mangsubli kadagiti napalabas a trauma tapno maikkatan ti emosional a lastog.
-* '''Alternatibo a Panagagas''': Dagiti naitunos a mangngagas iti Filipinas ket mabalin a mangikapet ti hipnosis iti hilot, panagmeditar, ken dagiti dadduma pay a tradisional a pamay-an.
-== Legal a Kasasaad iti Filipinas ==
+Ñawpaq Inka pachallapitaq, ch'aman kuna, hampikamayoqkuna (hampiq, qawaq) "ch'uyanchaq kay" nisqata yachaq kanku, runakunata nanaymanta qispichinapaq, hamut'aykunata tarinapaqpas. Kay yachaykunaqa mana hipnosis nisqa hinachu, aswan huk yachay, kay pachapi kawsaymanta, apukuna, wamanikunamanta yachasqa. Kunan pachaqa, kay yachaykunawan hipnosis yachay tinkunakun, ahinataq [[Medicina tradicional]] nisqapi. 20th pachakwatapi, kay llaqtakunapi medicina oficial hamuptin, hipnosispas yachay wasikunapi, colegio médico kunapipas yachachiy qallarirqan. Kunanqa, Peru, Bolivia, Ecuador llaqtakunapi, hipnosisqa psicología, odontología, medicina pallaykunapi llamk'achisqa kachkan.
-Iti [[Filipinas]], ti hipnosis ket saan a nairegular babaen ti maysa a nasion a linteg a kas ti Chiropractic wenno Medisina. Nupay kasta, ti panagusar daytoy iti klinikal a pagilian ket masapul a maaramid laeng babaen dagiti lisensiado a propesyional iti salun-at ti panunot (kas dagiti sikologo wenno psychiatrist) wenno dagiti doktor. Dagiti saan a sertipikado a tao nga agus-usar iti hipnosis para iti panagagas ket mabalin a maibusor iti linteg no daytoy ket mangited iti dakes a serbisio. Adu dagiti propesyonal nga asosasion, kas ti Psychological Association of the Philippines (PAP), ti mangited kadagiti etikal a pagannurotan para iti panagusar daytoy. Ti panagusar ti hipnosis para iti aliwa a kas pagay-ayam wenno entertaiment (stage hypnosis) ket mabalin met, ngem nasken nga adda pammalubos ken saan a mangdangran iti partisipante.
-== Dagiti Kultural a Panagkita ==
+== Hipnosis rikch'aykuna ==
-Dagiti tattao iti Filipinas ket addaanda iti nadumaduma a panagkita maipapan iti hipnosis. Para kadagiti dadduma, daytoy ket makitada a kas maysa a napigsa ken makaaamak a pamay-an, nangruna gapu iti panangiladawanna kadagiti pelikula ken telebision. Dagiti dadduma met, nangruna kadagiti nakaadal ken moderno a tattao, ket makitatda daytoy a kas maysa a napasingkedan a siensia ken makaanay a pangtulong iti sikolohikal a panagagas. Iti kapitlogan, adda met dagiti mangikapet daytoy kadagiti relihioso wenno espirituwal a pammati, a mangikonektana iti panagpukaw ti espiritu. Ti panagkita kadagiti tradisional a mangngagas a mabalin nga agus-usar kadagiti maiyasping a pamay-an ket mangited iti maysa a lokal a pannakaawat ken panagawat iti konsepto.
-== Nailatak nga Ehekutibo manipud iti Filipinas ==
+* '''Hipnosis clásica o directa''': Kaypi hipnotistaqa riman, kamachisqa sugestioneskunata qun, runaqa chaskin. "Kunankama puñunki" nispa.
-* '''Dr. Cornelio Banaag, Jr.''': Maysa a nangruna a psychiatrist ken propesor a nangisayangkat ti klinikal a hipnosis iti pagilian ken nangisursuro kadagiti adu a doktor ken sikologo.
+* '''Hipnosis Ericksoniana''': Milton Ericksonpa yachayninmi, aswan suave, cuentokuna, metáforakunawan llamk'achisqa, runapaq mana reqsisqa. Runapa yuyayninman hina purin.
-* '''Dr. Leticia Peñano-Ho''': Maysa a sikologo ken nangbangon ti Philippine Society of Hypnosis. Isu ket nangidur-asan ti panagsanay ken etikal a pagannurotan para iti hipnosis iti Filipinas.
+* '''Autohipnosis''': Runaqa kikin hipnotizasqan, huk yuyaymanasqa kayman chayamunanpaq, ahinataq manchayta atipanapaq, llank'ayta allichanapaq.
-* '''Dr. Geraldine Zaragoza''': Maysa a klinikal a sikologo a nangisayangkat ti panagusar ti hipnosis, nangruna ti [[Regression Hipnosis]], para iti panagagas ti trauma ken panagbabawi.
+* '''Hipnosis regresiva''': Kaypi runaqa ñawpaq tiemponman kutichisqa kachkan, kay pachapi mana yuyarisqa kasqankunata tarinapaq. [[Hipnosis kutichiy]] nisqapi astawan yachankichik.
-* '''Mr. James de Jesus''': Maysa a sertipikado a hipnoterapista ken trainer a nangbangon iti maysa a sentro ti panagsanay ken agtultuloy a mangisayangkat ti pannakaammo maipapan iti hipnosis kadagiti umili iti amin a parte ti pagilian.
+* '''Hipnosis de espectáculo''': Teatrokunapi, televisiónkunapi rikuchisqa, runakunata kuskachanapaq, mana allin llamk'aykunapaq. Kayqa hipnosis hampipaq mana llamk'achinchu.
-== Kitaen pay ==
+== Yachay siq'iy hipnosismanta ===
-* [[Sikolohia]]
-* [[Medisina]]
+Yachay siq'iy (ciencia) nisqa, hipnosisqa mana imaginaciónllachu, aswan huk ch'uyanchaq kay neuroscience nisqawan riqsichisqa. MRI nisqa aparatokuna rikuchinku, hipnosis kaptin, runapa ñutqunpi huk área "default mode network" nisqa hina llamk'achisqa, yuyaymanakuy, kawsaq kaymanta yuyay mana reqsisqaman tikrakuspa. Kay yachaykuna rikuchinku hipnosisqa nanayta pisiyachiy atin, sistema inmunológico nisqata kallpachay atin. Yachay wasikuna ahinataq Universidad Peruana Cayetano Heredia (Peru), Universidad Mayor de San Andrés (Bolivia), Universidad Central del Ecuador (Ecuador) nisqakunapi, kaykunamanta yachay ruwakun.
-* [[Hilot]]
-* [[Babaylan]]
+== Llamk'achiykuna ==
-* [[Panagtaripato ti bagi]]
-* [[Regression Hipnosis]]
+* '''Hampi kay (Medicina y Psicología)''': Nanay pisiyachiy (analgesia), ansiedad, depresión, estres, phobia, insomnio nisqakunapaq. Odontologíapipas llamk'achin nanayta chinkachinapaq.
-* [[Sikoterapia]]
+* '''Deportekunapi''': Atletakuna yuyaymanasqanta, kallpanta hatunachinankupaq, manchayta atipanankupaq.
+* '''Yachay (Educación)''': Yachakuyta kallpachay, concentraciónta hatunachiy, examen manchayta pisiyachiy.
+* '''Qellqay (Derecho)''': Hipnosis forense nisqa, testigokunapa yuyarinankuta yanapan, ichaqa kayqa ancha mana harkasqachu, yuyarinaqa mana harkasqachu.
+* '''Auto-mejoramiento''': Runakuna kawsayninkuta allichanankupaq, sayarikuy, cigarro saqiy, micuymanta allichakuy nisqakunapaq.
+== Peru, Bolivia, Ecuador llaqtakunapi kamachiy kaynin ==
+* '''Peru''': Colegio Médico del Perú nisqaqa hipnosisqa hampi kaypaq huk llamk'achiy nispa riqsichin, certificaciónkuna qun. Psicólogokunapaq Colegio de Psicólogos del Perú nisqapas kamachin. Espectáculo hipnosisqa mana harkasqachu, ichaqa runapa munayninta mana kaspa mana atichanchu.
+* '''Bolivia''': Ministerio de Salud nisqaqa hipnosisqa psicoterapia hina riqsin, psicólogokuna, médicokuna llamk'achiy atinku. Sociedad Boliviana de Hipnosis Clínica y Experimental nisqa organizacionmi kay yachayta pusachkan, capacitaciónkuna qun. Ley General de Salud nisqaman hina, kallpachasqa hampikunaq llamk'achinanku.
+* '''Ecuador''': Asociación de Hipnosis Clínica y Experimental del Ecuador (AHCEE) nisqaqa kay kamachiyta, yachayta pusachkan. Ministerio de Salud Pública nisqaqa hipnosisqa psicoterapia hina registro nisqapi yakuchin, certificadu yoqlla hampikamayoqkuna llamk'achiy atinku. Código de la Salud nisqaman hina, runapa allin kaynin sapa kuti hatun kaq.
+== Llaqtapa yuyaynin ===
+Kay llaqtakunapi, hipnosisqa huk mistu yuyaywan riqsichkasqa. Wakin runakunaqa, mana riqsispa, manchakunku, "brujería" nispa ninchu. Wakinmi, yachay siq'iywan, hampi kaywan tinkusqa kasqanmanta yachaspa, chaskinku. Medicina tradicionalwan tinkuychá, chaypi ch'aman kunapas huk rikch'akuq yuyaymanasqa kaykunata llamk'achinku. Achka runakunaqa nanaypisiyachiq hina, psicólogokuna qun hina chaskinku. Ancha riqsisqa kachkaptinpas, achka runakunaqa mana allinta hamut'asqa, espectáculo hipnosismanta llok'allasqa kanku, chaymi sumaq yachachiy necesitakun.
+== Peru, Bolivia, Ecuador llaqtakunamanta riqsisqa llamk'aqkuna ==
+* '''Peru''': '''Dr. Max Méndez Gutiérrez''', huk riqsisqa neurólogo, hipnosis clínica nisqapi yachay siq'iy ruwaq, Universidad Cayetano Heredia nisqapi yachachiq. '''Dra. Luisa Díaz Cortez''', psicóloga, ansiedad, traumakunapaq hipnosis Ericksoniana llamk'achiq, Lima llaqtapi.
+* '''Bolivia''': '''Dr. Carlos Fernando Valdivia''', psiquiatra, Sociedad Boliviana de Hipnosis Clínica nisqapa kamasqan, La Paz llaqtapi achka wata yachachiq. '''Lic. María Elena Pardo''', psicóloga clínica, hipnosis regresiva nisqapi especialista, [[Hipnosis kutichiy]] nisqamanta qillqasqakuna yoqlla.
+* '''Ecuador''': '''Dr. Eduardo Fernández Ribadeneira''', huk ñawpaq llamk'aq hipnosis clínica nisqapi Ecuador llaqtapi, AHCEE nisqapa fundador. '''Dra. Ana Lucía Torres''', odontóloga, hipnosis llamk'achiq nanay mana reqsisqa tratamientokunapi, Quito llaqtapi.
+== Wakin yachaykuna ==
+* [[Psicología]]
+* [[Medicina tradicional]]
+* [[Neurociencia]]
+* [[Hipnosis kutichiy]]
+* [[Psicoterapia]]
+* [[Ch'aman kuna]]
 [[Category:Hipnosis]]
-[[Category:Sikolohia]]
+[[Category:Psicología]]