Diferencia entre revisiones de «Hipnosis»
Bot: Created Hypnosis article in Aymara |
Bot: Created Hypnosis article in Waray |
||
| Línea 1: | Línea 1: | ||
'''Hipnosis''' ( | '''Hipnosis''' (tikang ha Griyego nga ''hypnos'', nga an buot sidngon "katurog") amo an usa ka estado hin pagka-aram o konsentrasyon nga duro ka lawom, diin an tawo mas madali mahatagan hin mga suhestyon. Diri ini pagkaturog o kawaran hin kontrol, kundi usa ka natural nga proseso hin pagpokus han hunahuna nga ginagamit ha pagbulig ha pag-aram, pag-ayo, ngan pagpasig-uli. Ha Pilipinas, an hipnosis ginagamit ha [[Sikolohiya|sikolohiya]], [[Medisina|medisina]], ngan bisan ha pagtambayayong ha kultura ngan relihiyon. | ||
== Kahulogan == | |||
An '''hipnosis''' amo an interaksyon tunga han usa ka tawo nga naghihingyap hin pagbulig (kliente) ngan an usa ka tawo nga may-ada espesyal nga pagka-aram (hipnotista). An katuyoan amo an pag-abot hin estado hin lawom nga pagpokus ngan pagka-aram diin an hunahuna mas bukas ha mga suhestyon para ha pagbag-o hin pamatasan, pagpahupay hin kalisang, pag-urong hin sakit, o pagkuha hin mga natago nga impormasyon tikang ha hunahuna. Diri ini pagkaturog; an tawo nga na-hipnotisar nagpupukaw gihapon ngan may-ada kontrol ha iya mga aksyon. An terminong "hipnotismo" mas kilalado ha Waray ngan iba nga mga pinulongan ha Pilipinas. | |||
== | == Kaagi == | ||
=== Kalibutanon nga Kaagi === | |||
An mga porma hin hipnosis sugad hin mga ritwal hin pagturog o pag-ayo gin-gamit na tikang pa han karaan nga panahon ha mga sibilisasyon sugad han Ehipto, Gresya, ngan India. An moderno nga hipnosis nagsugod dida han ika-18 nga siglo upod kan Franz Mesmer, usa ka Aleman nga doktor, nga nagpatikang han ideya han "magnetismo hayop" nga nagtutugot ha pag-ayo. An ngaran nga "hipnosis" ginhimo ni Dr. James Braid, usa ka Eskoses nga siruhano, dida han ika-19 nga siglo. An iya mga pagtuon an nagtukod han siyentipiko nga pagdangop hini. | |||
== | === Kaagi ha Pilipinas === | ||
Ha Pilipinas, an mga elemento hin hipnosis may-ada mga gamot ha kinaugali nga mga pamaagi hin pag-ayo ngan espiritwal nga mga praktis. An mga [[Babaylan|babaylan]] ngan mga manghihilot nag-aaram hin mga estado hin pagka-aram pinaagi hin pag-awit, pag-ampo, pagtayhop, ngan paggamit hin mga herbal nga bulong para makakuha hin estado hin pagpokus diin an pasyente makakabatì hin ginhawa o pag-ayo. Ini nga mga tradisyonal nga pamaagi nagpapakita hin pagka-aram han kusog han hunahuna-lawan. Han pag-abot han mga Amerikano, an moderno nga klinikal nga hipnosis nagtikang ha pagpasiring ha mga ospital ngan unibersidad. An [[University of the Philippines]] dida han dekada 1970 ngan 1980 amo an nagin sentro han pagtuon ngan pagpalapad hini nga siyensya ha nasod. | |||
== Mga Uri == | |||
Adunay mga nagkadurudilain nga paagi han hipnosis depende han katuyoan ngan konteksto: | |||
* '''Klinikal o Terapeutiko nga Hipnosis''': Ginagamit han mga lisensyado nga propesyonal sugad hin mga sikologo, psychiatrist, ngan doktor para ha pagtambal hin mga isyu sugad hin pagpanigarilyo, sobra nga katambok, kalisang, depresyon, ngan pagdumara hin sakit. | |||
* '''Eriksonian nga Hipnosis''': Ginpatikang ni Milton H. Erickson, diin an mga suhestyon ginhatag ha malipayon ngan indirekta nga paagi, nga mas epektibo para ha mga tawo nga diri madali ma-hipnotisar. | |||
* '''Hipnosis ha Pag-eskandalo''': An paggamit hin hipnosis ha entablado para ha paglibang, nga nagpapakita hin makaiiba nga mga epekto sugad hin pagpahimo hin tawo nga mag-aksiyon sugad hin iba nga hayop o diri makabati hin mga pulong. Ini nga porma an mas kilalado ha media. | |||
* '''[[Regression Hipnosis|Regression Hipnosis]]''': Usa ka espesyalisado nga pamaagi nga nagtutugot ha tawo nga makabalik ha mga hitabo han ira kabataan o bisan ginkakadto han ira hunahuna nga mga nakalabay nga kinabuhi. Ini ginagamit ha pag-ila ngan pag-ayo hin mga trauma. | |||
* '''Autohipnosis''': An pag-hipnotisar han sadiri pinaagi hin pagpokus hin pagginhawa o pag-imahinasyon, nga ginagamit para ha pagpahupay hin stress o pagpaupay hin pagkaturog. | |||
== | == Siyentipiko nga Panukiduki == | ||
An hipnosis gin-aaral na nga may-ada siyentipiko nga basihan. An mga pagtuon gamit an [[Functional magnetic resonance imaging|fMRI]] ngan iba nga mga imaging technique nagpapakita nga an hipnosis nagbabag-o hin aktibidad ha utok, labi na ha mga dapit nga may kalabotan ha pagpokus, atensyon, ngan kontrol hin emosyon. Diri ini "imahinasyon" la; may-ada mga masusukod nga pagbabag-o ha hunahuna. Ha Pilipinas, an [[University of the Philippines Manila|UP Manila]] ngan an [[University of Santo Tomas|UST]] may-ada mga naglabay nga pagtuon bahin han epekto hin hipnosis ha pagdumara hin sakit ngan pagtambal hin mga adiksyon. An mga resulta nagpapakita hin positibo nga epekto, labi na kon ini ginagamit upod hin standard nga medikal o sikolohikal nga pagtambal. | |||
* ''' | == Mga Aplikasyon == | ||
* ''' | An hipnosis may-ada halapad nga mga gamit ha Pilipinas: | ||
* ''' | * '''Ha Medisina ngan Sikolohiya''': Pagbulig ha mga pasyente nga may-ada kroniko nga sakit, pag-andam antes han operasyon, pagtambal hin phobia, PTSD, ngan mga isyu hin pagkaturog. | ||
* ''' | * '''Ha Edukasyon''': Pagpaupay hin konsentrasyon han mga estudyante, pagpauswag hin memorya, ngan pagbawas hin test anxiety. | ||
* '''Ha Sports''': Pagpaupay hin performance han mga atleta pinaagi hin pag-imahin hin malampuson nga pag-aksiyon ngan pagdumara hin pressure. | |||
* '''Ha Negosyo''': Pagbawas hin stress han mga empleyado, pagpaupay hin komunikasyon, ngan pagtukod hin kumpiyansa. | |||
* '''Ha Pag-uswag han Kaugalingon''': Pagtambal hin mga batasan sugad hin pagkaon hin sobra, pagpanigarilyo, o pagkaadik ha sugal. | |||
== | == Legal nga Status ha Pilipinas == | ||
Ha Pilipinas, an paggamit hin hipnosis para ha terapeutiko nga katuyoan ginreregular han [[Professional Regulation Commission|PRC]] (Professional Regulation Commission) ngan iba nga mga ahensya. An mga doktor, sikologo, ngan nars nga may espesyal nga pagka-aram ngan sertipikasyon an gintutugutan la nga maggamit hin klinikal nga hipnosis. An pagpraktis hin hipnosis nga waray tarong nga pagka-aram ngan lisensya, labi na kon ini nagdangop ha pag-ayo hin pisikal nga sakit, pwedeng makasala ha balaod sugad han Medical Act of 1959. An paggamit hini ha pag-eskandalo o entertainment waray espesipiko nga regulasyon, pero an paggamit hini ha paglimbong o pagpilit hin tawo nga maghimo hin butang nga kontra ha ira boot, diri gin-aangayan ngan pwedeng makasala ha Revised Penal Code. | |||
== Mga Kultural nga Pagtamay == | |||
An pagtamay han mga Pilipino ha hipnosis nagkakadurudilain. Ha kadaghanan, an pagkilala hini naimpluwensyahan han media ngan relihiyon. An iba nagkikita hini nga makalilisang o may kalabotan ha okulto, tungod han mga eksena ha pelikula ngan telebisyon nga nagpapakita hin kontrol hin hunahuna. An Simbahan Katoliko, nga dako an impluwensya ha nasod, waray opisyal nga posisyon pero an iba nga mga pari ngan miyembro nagdududa kon ini nag-aangay ha Kristiyano nga pagtuo. Bisan pa man, an pagdangop hini ha kinaugali nga pag-ayo ngan ha moderno nga sikolohiya nagpapauswag hin pag-ila ngan pag-ako. An mga tawo nga nakaeksperyensya hin benepisyo hini aktibo nga nagrerekomenda hini, ngan an mga propesyonal nga organisasyon nagtataguyod hin edukasyon para mawara an mga sayop nga pagpati. | |||
== | == Mga Kilalado nga Praktisyonero tikang ha Pilipinas == | ||
* '''Dr. Cornelio Banaag, Jr.''': Usa ka kilalado nga psychiatrist ngan propesor nga nagpauswag han paggamit hin hipnosis ha psychotherapy ha Pilipinas. Usa hiya ha mga nagtukod han Philippine Psychiatric Association. | |||
* '''Dr. Leticia Peñano-Ho''': Usa ka klinikal nga sikologo ngan autoridad ha field hin hipnosis ngan pagdumara hin stress. Nagtukod hiya hin mga programa para ha pagbulig ha mga biktima hin kalamidad ngan trauma. | |||
* '''Dr. Rafael R. Castillo''': Usa ka kardiologo ngan medikal nga editor nga aktibo ha pagpalapad han paggamit hin mind-body medicine, upod an hipnosis, ha klinikal nga praktis. | |||
* '''Mga Organisasyon''': An '''Philippine Society of Clinical and Experimental Hypnosis (PSCEH)''' amo an nangunguna nga propesyonal nga organisasyon nga nagtataguyod hin etikal nga pagpraktis, pagtuon, ngan pag-edukar ha publiko bahin han hipnosis. An '''Psychological Association of the Philippines (PAP)''' usá gihapon nga nagrerekomenda hin mga guideline para han paggamit hini. | |||
* | == Kitaa gihapon == | ||
* | * [[Sikolohiya]] | ||
* | * [[Sikoterapiya]] | ||
* | * [[Medisina nga Mind-Body]] | ||
* | * [[Babaylan]] | ||
* [[Kaagi han Medisina ha Pilipinas]] | |||
* [[Regression Hipnosis]] | |||
== | == Mga kasarigan == | ||
{{reflist}} | |||
[[Category:Hipnosis]] | [[Category:Hipnosis]] | ||
[[Category: | [[Category:Sikolohiya]] | ||
Revisión del 04:36 1 abr 2026
Hipnosis (tikang ha Griyego nga hypnos, nga an buot sidngon "katurog") amo an usa ka estado hin pagka-aram o konsentrasyon nga duro ka lawom, diin an tawo mas madali mahatagan hin mga suhestyon. Diri ini pagkaturog o kawaran hin kontrol, kundi usa ka natural nga proseso hin pagpokus han hunahuna nga ginagamit ha pagbulig ha pag-aram, pag-ayo, ngan pagpasig-uli. Ha Pilipinas, an hipnosis ginagamit ha sikolohiya, medisina, ngan bisan ha pagtambayayong ha kultura ngan relihiyon.
Kahulogan
An hipnosis amo an interaksyon tunga han usa ka tawo nga naghihingyap hin pagbulig (kliente) ngan an usa ka tawo nga may-ada espesyal nga pagka-aram (hipnotista). An katuyoan amo an pag-abot hin estado hin lawom nga pagpokus ngan pagka-aram diin an hunahuna mas bukas ha mga suhestyon para ha pagbag-o hin pamatasan, pagpahupay hin kalisang, pag-urong hin sakit, o pagkuha hin mga natago nga impormasyon tikang ha hunahuna. Diri ini pagkaturog; an tawo nga na-hipnotisar nagpupukaw gihapon ngan may-ada kontrol ha iya mga aksyon. An terminong "hipnotismo" mas kilalado ha Waray ngan iba nga mga pinulongan ha Pilipinas.
Kaagi
Kalibutanon nga Kaagi
An mga porma hin hipnosis sugad hin mga ritwal hin pagturog o pag-ayo gin-gamit na tikang pa han karaan nga panahon ha mga sibilisasyon sugad han Ehipto, Gresya, ngan India. An moderno nga hipnosis nagsugod dida han ika-18 nga siglo upod kan Franz Mesmer, usa ka Aleman nga doktor, nga nagpatikang han ideya han "magnetismo hayop" nga nagtutugot ha pag-ayo. An ngaran nga "hipnosis" ginhimo ni Dr. James Braid, usa ka Eskoses nga siruhano, dida han ika-19 nga siglo. An iya mga pagtuon an nagtukod han siyentipiko nga pagdangop hini.
Kaagi ha Pilipinas
Ha Pilipinas, an mga elemento hin hipnosis may-ada mga gamot ha kinaugali nga mga pamaagi hin pag-ayo ngan espiritwal nga mga praktis. An mga babaylan ngan mga manghihilot nag-aaram hin mga estado hin pagka-aram pinaagi hin pag-awit, pag-ampo, pagtayhop, ngan paggamit hin mga herbal nga bulong para makakuha hin estado hin pagpokus diin an pasyente makakabatì hin ginhawa o pag-ayo. Ini nga mga tradisyonal nga pamaagi nagpapakita hin pagka-aram han kusog han hunahuna-lawan. Han pag-abot han mga Amerikano, an moderno nga klinikal nga hipnosis nagtikang ha pagpasiring ha mga ospital ngan unibersidad. An University of the Philippines dida han dekada 1970 ngan 1980 amo an nagin sentro han pagtuon ngan pagpalapad hini nga siyensya ha nasod.
Mga Uri
Adunay mga nagkadurudilain nga paagi han hipnosis depende han katuyoan ngan konteksto:
- Klinikal o Terapeutiko nga Hipnosis: Ginagamit han mga lisensyado nga propesyonal sugad hin mga sikologo, psychiatrist, ngan doktor para ha pagtambal hin mga isyu sugad hin pagpanigarilyo, sobra nga katambok, kalisang, depresyon, ngan pagdumara hin sakit.
- Eriksonian nga Hipnosis: Ginpatikang ni Milton H. Erickson, diin an mga suhestyon ginhatag ha malipayon ngan indirekta nga paagi, nga mas epektibo para ha mga tawo nga diri madali ma-hipnotisar.
- Hipnosis ha Pag-eskandalo: An paggamit hin hipnosis ha entablado para ha paglibang, nga nagpapakita hin makaiiba nga mga epekto sugad hin pagpahimo hin tawo nga mag-aksiyon sugad hin iba nga hayop o diri makabati hin mga pulong. Ini nga porma an mas kilalado ha media.
- Regression Hipnosis: Usa ka espesyalisado nga pamaagi nga nagtutugot ha tawo nga makabalik ha mga hitabo han ira kabataan o bisan ginkakadto han ira hunahuna nga mga nakalabay nga kinabuhi. Ini ginagamit ha pag-ila ngan pag-ayo hin mga trauma.
- Autohipnosis: An pag-hipnotisar han sadiri pinaagi hin pagpokus hin pagginhawa o pag-imahinasyon, nga ginagamit para ha pagpahupay hin stress o pagpaupay hin pagkaturog.
Siyentipiko nga Panukiduki
An hipnosis gin-aaral na nga may-ada siyentipiko nga basihan. An mga pagtuon gamit an fMRI ngan iba nga mga imaging technique nagpapakita nga an hipnosis nagbabag-o hin aktibidad ha utok, labi na ha mga dapit nga may kalabotan ha pagpokus, atensyon, ngan kontrol hin emosyon. Diri ini "imahinasyon" la; may-ada mga masusukod nga pagbabag-o ha hunahuna. Ha Pilipinas, an UP Manila ngan an UST may-ada mga naglabay nga pagtuon bahin han epekto hin hipnosis ha pagdumara hin sakit ngan pagtambal hin mga adiksyon. An mga resulta nagpapakita hin positibo nga epekto, labi na kon ini ginagamit upod hin standard nga medikal o sikolohikal nga pagtambal.
Mga Aplikasyon
An hipnosis may-ada halapad nga mga gamit ha Pilipinas:
- Ha Medisina ngan Sikolohiya: Pagbulig ha mga pasyente nga may-ada kroniko nga sakit, pag-andam antes han operasyon, pagtambal hin phobia, PTSD, ngan mga isyu hin pagkaturog.
- Ha Edukasyon: Pagpaupay hin konsentrasyon han mga estudyante, pagpauswag hin memorya, ngan pagbawas hin test anxiety.
- Ha Sports: Pagpaupay hin performance han mga atleta pinaagi hin pag-imahin hin malampuson nga pag-aksiyon ngan pagdumara hin pressure.
- Ha Negosyo: Pagbawas hin stress han mga empleyado, pagpaupay hin komunikasyon, ngan pagtukod hin kumpiyansa.
- Ha Pag-uswag han Kaugalingon: Pagtambal hin mga batasan sugad hin pagkaon hin sobra, pagpanigarilyo, o pagkaadik ha sugal.
Legal nga Status ha Pilipinas
Ha Pilipinas, an paggamit hin hipnosis para ha terapeutiko nga katuyoan ginreregular han PRC (Professional Regulation Commission) ngan iba nga mga ahensya. An mga doktor, sikologo, ngan nars nga may espesyal nga pagka-aram ngan sertipikasyon an gintutugutan la nga maggamit hin klinikal nga hipnosis. An pagpraktis hin hipnosis nga waray tarong nga pagka-aram ngan lisensya, labi na kon ini nagdangop ha pag-ayo hin pisikal nga sakit, pwedeng makasala ha balaod sugad han Medical Act of 1959. An paggamit hini ha pag-eskandalo o entertainment waray espesipiko nga regulasyon, pero an paggamit hini ha paglimbong o pagpilit hin tawo nga maghimo hin butang nga kontra ha ira boot, diri gin-aangayan ngan pwedeng makasala ha Revised Penal Code.
Mga Kultural nga Pagtamay
An pagtamay han mga Pilipino ha hipnosis nagkakadurudilain. Ha kadaghanan, an pagkilala hini naimpluwensyahan han media ngan relihiyon. An iba nagkikita hini nga makalilisang o may kalabotan ha okulto, tungod han mga eksena ha pelikula ngan telebisyon nga nagpapakita hin kontrol hin hunahuna. An Simbahan Katoliko, nga dako an impluwensya ha nasod, waray opisyal nga posisyon pero an iba nga mga pari ngan miyembro nagdududa kon ini nag-aangay ha Kristiyano nga pagtuo. Bisan pa man, an pagdangop hini ha kinaugali nga pag-ayo ngan ha moderno nga sikolohiya nagpapauswag hin pag-ila ngan pag-ako. An mga tawo nga nakaeksperyensya hin benepisyo hini aktibo nga nagrerekomenda hini, ngan an mga propesyonal nga organisasyon nagtataguyod hin edukasyon para mawara an mga sayop nga pagpati.
Mga Kilalado nga Praktisyonero tikang ha Pilipinas
- Dr. Cornelio Banaag, Jr.: Usa ka kilalado nga psychiatrist ngan propesor nga nagpauswag han paggamit hin hipnosis ha psychotherapy ha Pilipinas. Usa hiya ha mga nagtukod han Philippine Psychiatric Association.
- Dr. Leticia Peñano-Ho: Usa ka klinikal nga sikologo ngan autoridad ha field hin hipnosis ngan pagdumara hin stress. Nagtukod hiya hin mga programa para ha pagbulig ha mga biktima hin kalamidad ngan trauma.
- Dr. Rafael R. Castillo: Usa ka kardiologo ngan medikal nga editor nga aktibo ha pagpalapad han paggamit hin mind-body medicine, upod an hipnosis, ha klinikal nga praktis.
- Mga Organisasyon: An Philippine Society of Clinical and Experimental Hypnosis (PSCEH) amo an nangunguna nga propesyonal nga organisasyon nga nagtataguyod hin etikal nga pagpraktis, pagtuon, ngan pag-edukar ha publiko bahin han hipnosis. An Psychological Association of the Philippines (PAP) usá gihapon nga nagrerekomenda hin mga guideline para han paggamit hini.
Kitaa gihapon
- Sikolohiya
- Sikoterapiya
- Medisina nga Mind-Body
- Babaylan
- Kaagi han Medisina ha Pilipinas
- Regression Hipnosis