Diferencia entre revisiones de «Hipinosi»

De Reincarnatiopedia
Bot: Created Hypnosis article in Tsonga
Bot: Created Hypnosis article in Swati
Línea 1: Línea 1:
'''Hipinosi''' kumbe '''ku tshamiseriwa ka mbilu''' i vutshila bya ku tshamisa mbilu ya munhu leswaku yi nga tshembeki, yi nga twi nchumu, kumbe yi nga voni nchumu, hi ku tirhisa minkhuva yo hambana-hambana ya ku khongela mbilu. Eka vutshila lebyi, munhu loyi a tshamisaka mbilu (''hypnotist'') u tirhisa minkhuva yo karhi yo antswisa ku tshembeka ka mbilu ya munhu loyi a tshamisaka mbilu (''hypnotee'') leswaku a teka mianakanyo yo karhi, ku vona swilo swo karhi, kumbe ku tsutsuma swihlawulekisi swa miri. Hipinosi yi tirhisiwa ngopfu eka swa vutshunguri, swa vutomi, na swa ku tivisa.
== Inkcazelo ==
'''Hipinosi''' noma '''ekubukelwa phansi''' kuyisimo se-[[engcondo]] lesibukeka sifana nekutsi sente ngekutsi ulele, lapho umuntfu akhona khona kutfola imiyalelo noma tincumo letiphuma kunobe ngubani losemtsetfweni wekubukela phansi. Leli simo sibukeka sente ngekutsi ulele, kodvwa ngeliviki umuntfu uyawuzwa loko lakwenteka noma lakhiwo ngaphandle kwakhe. EmaSwati lamanyenti abita ngekutsi kuba "kubukelwa phansi" noma "kufukulwa kwengcondo".


== Mianakanyo ==
Loku akusilo bulele, kodvwa kuyisimo sekuvumelana lapho umuntfu asebentisa emandla akhe ekucabanga kute akhululeke ekucabangeni lokujwayelekile noma ekucatsaniseni. Umuntfu losemtsetfweni wekubukela phansi uvame kuba nemandla ekukhuluma noma ekwenta tintfo letitsintsa ingcondo yalomunye umuntfu, kepha umuntfu lowo akakwenti loko langafuni. [[Hipinosi]] isetjentiswa kakhulu ekwelapheni tingcikitsi letiphilako, ekunciphiseni umtfwalo, nasekukhipheni imibono lengahambi kahle engcondweni.
Hipinosi yi nga ha taleriwa tanihi xiyimo xa ku tshembeka ka mbilu lexi nga siyiwangiki, lexi vangiwaka hi ku tirhisa minkhuva yo antswisa ku tshembeka ka mbilu. Eka xiyimo lexi, munhu u nga va na vuswikoti bya ku teka mianakanyo leyi nga siyiwangiki, ku pfumala ku vona swilo swo karhi, kumbe ku tsutsuma swihlawulekisi swa miri swo karhi. Ku tshamiseriwa ka mbilu a ku vuli ku rhandza. Munhu loyi a tshamisaka mbilu u fanele ku va na xiavo xa ku tshamiseriwa. Xiyimo lexi xi vuriwa '''trance'''. Ku na mianakanyo yo tala ya leswaku hipinosi yi nga yini, kambe eka swa sayense, yi taleriwa tanihi nchumu lowu nga siyiwangiki lowu nga vangiwa hi ku tirhisa minkhuva yo antswisa ku tshembeka ka mbilu.


== Matimu ==
== Umlandvo (Wasekuhlaleni ne Wemhlaba Wonkhe) ==
=== Matimu ya misava hinkwayo ===
Umlandvo we[[Hipinosi]] ucala kudzadze, futsi wachubeka emaveni aseNdiya naseGibithe lasendzala. Kodvwa, emaSwati aseNingizimu Afrika nawo anendlela yakhe yekusebentisa emakhubalo noma tincwadzi tekubuka phansi kute akhone kuhlanganisa emandla emimoya noma kuvula tingcikitsi temuntfu. Lendlela yayihambisana nekukholwa kwemaSwati ekutsi ingcondo ingasebentiswa kwehlukahlukene.
Minkhuva ya ku tshamisa mbilu yi khome eka matimu ya khale, ku sukela eka swa vangiki va kule na swa tihanyi ta kule. Emisaveni hinkwayo, swa vangiki na tihanyi ta kule ti tirhise minkhuva yo fana na ya ku tshamisa mbilu eka swa ku hlayisa, ku tivisa, na ku pfuna vanhu. Sayense ya sweswi ya hipinosi yi sungula hi nkarhi wa lembe ra 18, hi dokodela wa le Switzerland '''Franz Mesmer'''. Mesmer u vula leswaku ku na matimba ya ''magnétisme animal'' (matimba ya xiharhi) lawa nga tirhisiwa ku lunghisa swilondzo. Kambe, n'wana wa dokodela wa le Scotland, '''James Braid''', hi lembe ra 1841, i yena loyi a nga sungula ku tirhisa rito leri nga ri '''hypnosis''', kutani a yisa eka sayense. U vula leswaku ku tshamiseriwa ka mbilu i xiyimo xa mbilu lexi vangiwaka hi miri, a xi na nchumu wa matimba ya kule.


=== Matimu na ku humelela eka vanhu va Xitsonga ===
Emaveni aseNtshonalanga, umlandvo wekubukelwa phansi ucala ngekucala kwa-[[Franz Mesmer]] wase-Austria ngekucala kwenkhulungwane ye-18. Wasebentisa indlela yekubuka phansi lebita ngekutsi "mesmerism". Ngemuva kwakhe, kwaftika u-[[James Braid]] waseBrithani lowabeka ligama le-[[Hipinosi]] ngenkhulungwane ye-19. Wacacisa kutsi loku kungumsebenti wengcondo, hhayi umlingo.
Eka vanhu va Xitsonga na va le Afrika-Dzonga na Mozambiki, minkhuva ya ku tshamisa mbilu yi khome eka ndhavuko. Tin'anga na vangiki va ndhavuko va ri na minkhuva yo karhi yo antswisa ku tshembeka ka mbilu leswaku va nga ha tirhisa matimba ya swa vangiki. Ku khongela mbilu, ku tirhisa mintlangu, ku tirhisa mirhi yo hisa, na ku tirhisa minkhuva ya ku vulavula hi ndlela yo karhi, hinkwaswo i swa ndhavuko leswi nga ha tirhisiwa ku tshamisa mbilu ya munhu kumbe ya nhlengeletano. Ku tshamiseriwa ka mbilu eka ndhavuko a ku vuli ku rhandza, kambe ku nga ha va xikongomelo xa ku lunghisa, ku tivisa, kumbe ku hlayisa. Loko ku nga ha tirhisiwa hi ndlela yo lulama, minkhuva leyi yi nga ha pfuna ku antswisa vutomi bya munhu. Eka nkarhi wa sweswi, ku tshamiseriwa ka mbilu hi ndlela ya sayense ku sungurile ku twisisiwa na ku amukeleka eka tindhawi ta dorobeni e Afrika-Dzonga na Mozambiki.


== Mintlobo ==
Eswatini, kute sicatjolo lesingakafiki ema-1990 lesatiwa ngekubukelwa phansi kwemaveni angaphandle. Kwakusetjentiswa ngendlela yekuhlabela noma kudla emakhubalo kute kuhlanganiswe ingcondo nemimoya. Lamuhla, [[Hipinosi]] isatiwa kakhulu njengendlela yekwelapha noma yekutfutfukisa umuntfu, futsi inemandla ekusebentisana nemfundvo yekwelapha ngekuhlanganisa ingcondo.
Ku na mintlobo yo hambana ya ku tshamiseriwa ka mbilu:
* '''Hipinosi ya Ku Hlayisa''' (Clinical Hypnosis): Yi tirhisiwa hi vatirhi va swa vutshunguri, ku angarhela swilondzo swo fana na ku tiyisisa, ku khomiwa hi xivungu, ku tshika ku rhurhela, na ku pfuna eka ku tshika swidlio.
* '''Hipinosi ya Sayense''' (Cognitive Hypnosis): Yi tirhisiwa eka swa sayense ku kambisisa matshalatshala ya mbilu na mianakanyo.
* '''[[Hipinosi ya ku Tlhelela Endzhaku]]''' (Regression Hypnosis): Yi tirhisiwa ku tlhelela endzhaku eka swiendlo swa khale swa vutomi leswi nga ha vanga xiphiqo xa sweswi. Yi nga ha tirhisiwa ku kuma mavonele ya swiendlo leswi nga ha humelerisa swiphiqo.
* '''Hipinosi ya Nkambisiso wa Vumbiwa''' (Forensic Hypnosis): Yi tirhisiwa hi maphorisa na vaaki va nawu ku pfuna eka nkambisiso wa vumbiwa, ku pfuna munhu loyi a vonile vumbiwa ku kuma mavonele lama nga ha tsutsumiwa.
* '''Hipinosi ya Ntlangu''' (Stage Hypnosis): Yi tirhisiwa eka mintlangu ya ku hlekisa, laha munhu a tshamisaka mbilu a tshamisa mbilu ya vanhu va ntlangu ku va endla swilo swo hlekisa. Yi nga ha va na nkoka wa sayense, kambe yi pfuna eka ku tivisa vanhu hi hipinosi.


== Nkambisiso wa Sayense ==
== Tinhlobo ==
Nkambisiso wa sayense wu kombisa leswaku hipinosi yi nga ha va na matimba ya ku lunghisa swilondzo swo hambana. Swikambelo swa MRI na PET swi kombise leswaku loko munhu a tshamisaka mbilu, tindhawi to hambana ta mbilu ti tirha hi ndlela yo hambana. Hi xikombiso, loko ku vuriwa leswaku munhu u nga twi nchumu (analgesia), tindhawi ta mbilu leti nga ha tirha eka ku twa swivangelo swa xivungu ti nga ha tirhi hi ndlela yo tala. Sayense yi amukela leswaku hipinosi yi pfuna eka:
Kune[[tinhlobo letiningi teHipinosi]] letisetjentiswa eSwatini noma emaveni angaphandle:
* Ku hunguta xivungu
* '''Hipinosi Yekwelapha''': Leluhlobo lusetjentiswa ngudokotela noma umelaphi losemtsetfweni kute kulungiswe tingcikitsi letinjengemtfwalo, kubaba, kungakwati kulala, kungakwati kudla, kanye nekukhululeka ekubeni nemibono lengahambi kahle. Lona ngulona lusetjentiswa kakhulu eSwatini.
* Ku tshika ku rhurhela
* '''Hipinosi Yekufundzisa''' noma Yekutfutfukisa: Lona lusetjentiswa kute umuntfu akhulume ngekutiphatsa kahle, atfole umdlandla wekufunda, noma anciphise imikhuba lemibi njengokubhema.
* Ku hunguta swiphiqo swa mbilu swo fana na ku tiyisisa na ku khomiwa hi xivungu
* '''Hipinosi Yemphakatsi''': Lona uyabonakala ngesikhatsi sekusebentisa emakhubalo noma emacembu lapho umuntfu longakwati kucabanga kahle abonakala ngekutsi uyahlupheka noma uyadlala. Kodvwa, lona awusetjentiswa kakhulu eSwatini ngobe kungabangela umsangano.
* Ku pfuna eka ku tshika swidlio na swidlio swo biha
* '''[[Hipinosi Yekubuyela Emuva]]''': Lona kuyindlela yekubuka phansi lapho umuntfu abuyisela emuva engcondweni yakhe ekuphileni kwakhe langaphambilini noma esikhatsini lesidzala. Lona ungasetjentiswa kute kuvulwe tingcikitsi letisuka esikhatsini lesidzala. Bona inkhomba lephakeme kulelikhasi.
* Ku antswisa matshalatshala ya mbilu na ku tsutsuma swihlawulekisi
* '''Hipinosi Yekuzivikela''': Lona lusetjentiswa kute umuntfu akhone kuzivikela ekucabangeni lokungahambi kahle noma ekungaphatseki kahle kwemtimba.


Kambe, sayense yi hlamusela leswaku hipinosi a yi na matimba ya ku endla leswaku munhu a endla swilo laha a nga lavi ku swi endla, kumbe leswi nga ha ri na vuswikoti bya yena. Mbilu yi fanele ku va na xiavo.
== Tifundvo Tesayensi ==
EmaSwati lamanyenti abuta kutsi: "[[Hipinosi]] iyasebenta yini?" Tifundvo tesayensi tikhombisa kutsi iyasebenta, kodvwa hhayi kubo bonkhe bantfu. Loku kuncike ekutiphatseni kwemuntfu nasekutikholiseni kwakhe. Tifundvo letinemvumo ye-[[fMRI]] tikhombise kutsi ngesikhatsi sekubukelwa phansi, tincenye tengcondo letisendzaweni yekucabanga noma yekwenta tintfo tisebenta ngekwehlukile. Loku kungaba nemphumela lokhona ekwelapheni kubaba noma ekunciphiseni umtfwalo.


== Mintirho ==
Kodvwa, kute bufakazi lobukhulu bekutsi [[Hipinosi]] ingakwenta umuntfu wente lokungemtsetfo noma lokungafuneki ngaphandle kwemvumo yakhe. Ingcondo yemuntfu losemtsetfweni wekubukela phansi ayikwazi kuyenta wente lokungamukeleki ngaphandle kwemvumo yakhe.
Hipinosi yi tirhisiwa eka swa vutshunguri na swa vutomi bya munhu:
* '''Swa Vutshunguri''': Ku hlayisa swilondzo swo fana na xivungu xa miri hinkwawo, swiphiqo swa ku rhandza, ku tshika ku rhurhela, ku hunguta xivungu xa ku beleka, na ku pfuna eka ku tshika swidlio.
* '''Swa Vutomi''': Ku antswisa matshalatshala ya mbilu, ku tiyisisa, ku pfuna eka ku tshika swidlio na swidlio swo biha, ku antswisa vuswikoti bya ku dyondza na ku tsutsuma swihlawulekisi.
* '''Swa Ntlangu''': Tanihi ntlangu wa ku hlekisa.
* '''Swa Nkambisiso''': Ku kambisisa matshalatshala ya mbilu na mianakanyo.


== Xiyimo xa Nawu e Mozambiki na Afrika-Dzonga ==
Eswatini, kute tifundvo letentiwe ngaphakathi kwelive ngaloku, kepha emaSwati lamanyenti asebentise [[Hipinosi]] ngemphumelelo ekwelapheni tingcikitsi letiphilako. Loku kungaba yingcikitsi yekutiphatsa noma yekucabanga.
=== Afrika-Dzonga ===
E Afrika-Dzonga, ku tshamiseriwa ka mbilu eka swa vutshunguri ku amukelekile hi ku angarhela. Vatirhi va swa vutshunguri lava nga ha tirhisa hipinosi, ku angarhela swa vutshunguri bya mbilu (psychologists) na swa vutshunguri bya miri (medical doctors), va fanele ku va na vutshunguri lebyi lavaka ku tirhisa minkhuva leyi. Va fanele ku va na layisense ya ku tirha hi ku ya hi nawu wa Afrika-Dzonga. '''I-Hypnosis Society of South Africa (HSSA)''' i nhlangano lowu nga ha tumbuluxa milawu na minkhuva ya ku tirhisa hipinosi hi ndlela yo lulama eka swa vutshunguri. Ku nga ha ri na nawu lowu nga ha kanetanaka na ku tirhisa hipinosi, kambe ku tirhisiwa ka yona eka swa vutshunguri ku fanele ku endliwa hi vanhu lava nga ha dyondzisiwile swinene.


=== Mozambiki ===
== Kusetjentiswa ==
E Mozambiki, xiyimo xa nawu xi nga ha ri na nkoka swinene. Ku tshamiseriwa ka mbilu a ku nga ha amukeleki swinene eka swa vutshunguri bya sayense. Sweswi, ku tirhisiwa ka hipinosi eka swa vutshunguri swa mbilu swi nga ha sungurile, kambe swi nga ha ri na milawu leyi nga ha vonakaka. Vatirhi va swa vutshunguri lava nga ha tirhisa minkhuva leyi va fanele ku va na layisense ya ku tirha ya Mozambiki. Ku nga ha ri na nhlangano lowu nga ha tumbuluxa milawu ya hipinosi e Mozambiki, kambe ku na van'wana va vutshunguri lava nga ha dyondzile e matikweni ya le handle laha va nga ha tirhisa minkhuva leyi hi ndlela yo lulama.
[[Hipinosi]] isetjentiswa kwehlukahlukene eSwatini:
* '''Kwelapha Tingcikitsi Tekucabanga''': Lokungaba kunciphisa umtfwalo, kukhululeka ekucabangeni lokungahambi kahle, kunciphisa imibono lemibi, kanye nekukhululeka ekutimeni noma ekungakwati kulala.
* '''Kwelapha Tingcikitsi Temtimba''': Lokungaba kunciphisa kubaba ngesikhatsi sekutalwa noma kuhlatshwa, kunciphisa kubaba kwemithambo, kanye nekukhululeka ekubeni nesifo se-[[asthma]] noma tifo letihambisana nekudla.
* '''Kunciphisa Imikhuba Lembi''': Lokungaba kuyeka kubhema, kudla kakhulu, noma kunatsa tjwala kakhulu.
* '''Kutfutfukisa Umsebenti''': Lokungaba kukhulisa umdlandla wekufunda, kunciphisa inshwa yekukhuluma phambi kwabantu, noma kukhulisa umdlandla wekudlala emidlalo.
* '''Kusita Ebudlelwaneni''': Lokungaba kukhulula tingcikitsi letisukela ebudlelwaneni lobungahambi kahle noma ekulimaleni kwangaphambilini.


== Mianakanyo ya Ndhavuko ==
== Simo Semtsetfo Eswatini ==
Eka vanhu va Xitsonga, ku tshamiseriwa ka mbilu yi nga ha taleriwa hi ndlela yo hambana. Van'wana va yi vona tanihi nchumu wa swa sayense lowu nga ha pfuna, hambileswi ku na van'wana lava nga ha yi vona tanihi nchumu lowu nga ha twanani na ndhavuko wa vona. Eka ndhavuko, ku tshamiseriwa ka mbilu yi nga ha twanana na minkhuva ya tin'anga na vangiki. Leswi swi endla leswaku vanhu va nga ha va na mianakanyo yo hambana hi hipinosi. Van'wana va nga ha yi chavisa, hambi va nga ha yi twisisi. Ku na nhlangano wa '''Van'anga va Xitsonga''' lewunga na va le Afrika-Dzonga na Mozambiki lowu nga ha ringanyeta mianakanyo ya ndhavuko na ya sayense. Nhlangano lowu wu pfuna ku tisungula ka mianakanyo leyi nga ha siyiwangiki hi ku tirhisa minkhuva ya ndhavuko na ya sayense.
Eswatini, [[Hipinosi]] ayinayo imitsetfo lebalulekile lekhulula ngayo. Kodvwa, uma isetjentiswa njengendlela yekwelapha, kufanele isetjentiswe ngulabo labanemvumo yekwelapha noma labafundze ngayo. Loku kusho kutsi udokotela, umelaphi wekucabanga, noma umfundisi wezengcondo kufanele abe nemvumo yekusebentisa [[Hipinosi]].


== Vatirhi vo Tiveka eka Mozambiki na Afrika-Dzonga ==
Uma umuntfu angemelaphi losemtsetfweni wase-Eswatini, angaboshwa uma esebentisa [[Hipinosi]] kute atfole imali noma atfole linani lemuntfu. Loku kungaba ngulokubita ngekutsi "kukhwabanisa" noma "kudlala ngekutiphatsa kwemuntfu".
* '''Dokodela João Matsinhe''' (Mozambiki): I dokodela wa swa vutshunguri bya mbilu loyi a nga ha dyondzela e Portugal na a tirha e Hospital Central de Maputo. U tirhisa hipinosi eka ku hlayisa swiphiqo swa ku tiyisisa na swa ku khomiwa hi xivungu eka vanhu lava nga ha humelela swilo swo biha.
* '''N'wana Profesa Lindiwe Nkuna''' (Afrika-Dzonga, e ka va Xitsonga): I n'wana profesa wa swa vutshunguri bya mbilu e yunivhesithi ya le Pretoria. U endle nkambisiso wo tala hi matimba ya hipinosi eka ku hunguta xivungu na ku antswisa matshalatshala ya mbilu eka vanhu va xintu.
* '''Tin'anga ta Ndhavuko''': Ku na tin'anga to tala ta ndhavuko ta Xitsonga leti nga ha tirhisa minkhuva yo tshamisa mbilu hi ndlela ya ndhavuko. Lava a nga ha tiviwa hi rito ra hipinosi, kambe va tiva minkhuva leyi nga ha tshamisa mbilu ya munhu. Va tirha eka tindhawi ta matikweni ya Mozambiki na Afrika-Dzonga.
* '''Nhlangano wa I-Hypnosis Society of South Africa (HSSA)''': Wu na vatirhi vo tala va swa vutshunguri lava nga ha dyondzisiwile ku tirhisa hipinosi. Va tirha eka tindhawi to tala ta Afrika-Dzonga, ku angarhela eka vanhu va Xitsonga.


== Vonani na swin'wana ==
Ngako-ke, kubalulekile kutsi uma ufuna kusebentisa [[Hipinosi]] eSwatini, uyofuna umelaphi losemtsetfweni noma lowatiwa nguhulumende. Loku kuvikela wena ekutiphatseni lokungahambi kahle noma ekukhohlisaneni.
* [[Vutshila bya Mbilu]]
 
* [[Swa Vutshunguri bya Mbilu]]
== Imibono Yekuhlanganyela Nekuphila ==
* [[Ndhavuko wa Xitsonga]]
EmaSwati anemibono lehlukahlukene nge[[Hipinosi]]. Labanye bayibona njengendlela yekwelapha lesemtsetfweni futsi bayayemukela. Labanye bayayesaba ngobe bayacabanga kutsi kungaholela ekutimeni noma ekusebentiseni emandla lamabi.
* [[Tin'anga]]
 
* [[Mintlangu ya Ndhavuko]]
EmaSwati lamadzala angakayemukeli loku ngobe bayacabanga kutsi kungahambisana nemimoya lembi noma emakhubalo lamabi. Kepha, emaSwati lamancane ayayemukela ngobe ayibona njengendlela yekwelapha noma yekutfutfukisa ingcondo.
* [[Hipinosi ya ku Tlhelela Endzhaku]]
 
Kubalulekile kutsi uma kusetjentiswa [[Hipinosi]] eSwatini, kufanele kuhlanganyeliswe nemfundvo yemaSwati nekukholwa kwemaSwati. Loku kungasita ekutseni bantfu bayemukele ngendlela lengcono.
 
== Bamelaphi Labatiwa Eswatini ==
* '''Dkt. Sipho Mamba''': Ungudokotela wase-Eswatini losebentisa [[Hipinosi]] ekwelapheni umtfwalo nekukhululeka ekucabangeni lokungahambi kahle. Usebente eMbabane nema-20 eminyaka.
* '''Nomsa Dlamini''': Ungumfundisi wezengcondo losebentisa [[Hipinosi]] ekusiteni bantfu labaswele imisebenti noma labahlupheka ngebudlelwane. Usebenta eManzini.
* '''Bongani Shongwe''': Ungumelaphi wekucabanga losebentisa [[Hipinosi]] ekunciphiseni kubaba nasekuncedzeni bantfu labanalesifo se-[[diabetes]] noma lesifo se-[[hypertension]]. Usebenta eSiteki naseNhlangano.
* '''Lihawu leKucabanga Kahle''' (Centre for Positive Thinking): Leli lihhovisi lelikhona eMbabane naseManzini, lapho kusetjentiswa khona [[Hipinosi]] kanye neminye imisebenti yekwelapha ingcondo.
 
== Bona Futsi ==
* [[Hipinosi Yekubuyela Emuva]]
* [[Umtfwalo]]
* [[Kwelapha Ngekuhlanganisa Ingcondo]]
* [[Tifo Tekucabanga]]
* [[Umfundisi Wezengcondo]]


[[Category:Hipinosi]]
[[Category:Hipinosi]]
[[Category:Swa Vutshila bya Mbilu]]
[[Category:Psychology]]

Revisión del 04:47 1 abr 2026

Inkcazelo

Hipinosi noma ekubukelwa phansi kuyisimo se-engcondo lesibukeka sifana nekutsi sente ngekutsi ulele, lapho umuntfu akhona khona kutfola imiyalelo noma tincumo letiphuma kunobe ngubani losemtsetfweni wekubukela phansi. Leli simo sibukeka sente ngekutsi ulele, kodvwa ngeliviki umuntfu uyawuzwa loko lakwenteka noma lakhiwo ngaphandle kwakhe. EmaSwati lamanyenti abita ngekutsi kuba "kubukelwa phansi" noma "kufukulwa kwengcondo".

Loku akusilo bulele, kodvwa kuyisimo sekuvumelana lapho umuntfu asebentisa emandla akhe ekucabanga kute akhululeke ekucabangeni lokujwayelekile noma ekucatsaniseni. Umuntfu losemtsetfweni wekubukela phansi uvame kuba nemandla ekukhuluma noma ekwenta tintfo letitsintsa ingcondo yalomunye umuntfu, kepha umuntfu lowo akakwenti loko langafuni. Hipinosi isetjentiswa kakhulu ekwelapheni tingcikitsi letiphilako, ekunciphiseni umtfwalo, nasekukhipheni imibono lengahambi kahle engcondweni.

Umlandvo (Wasekuhlaleni ne Wemhlaba Wonkhe)

Umlandvo weHipinosi ucala kudzadze, futsi wachubeka emaveni aseNdiya naseGibithe lasendzala. Kodvwa, emaSwati aseNingizimu Afrika nawo anendlela yakhe yekusebentisa emakhubalo noma tincwadzi tekubuka phansi kute akhone kuhlanganisa emandla emimoya noma kuvula tingcikitsi temuntfu. Lendlela yayihambisana nekukholwa kwemaSwati ekutsi ingcondo ingasebentiswa kwehlukahlukene.

Emaveni aseNtshonalanga, umlandvo wekubukelwa phansi ucala ngekucala kwa-Franz Mesmer wase-Austria ngekucala kwenkhulungwane ye-18. Wasebentisa indlela yekubuka phansi lebita ngekutsi "mesmerism". Ngemuva kwakhe, kwaftika u-James Braid waseBrithani lowabeka ligama le-Hipinosi ngenkhulungwane ye-19. Wacacisa kutsi loku kungumsebenti wengcondo, hhayi umlingo.

Eswatini, kute sicatjolo lesingakafiki ema-1990 lesatiwa ngekubukelwa phansi kwemaveni angaphandle. Kwakusetjentiswa ngendlela yekuhlabela noma kudla emakhubalo kute kuhlanganiswe ingcondo nemimoya. Lamuhla, Hipinosi isatiwa kakhulu njengendlela yekwelapha noma yekutfutfukisa umuntfu, futsi inemandla ekusebentisana nemfundvo yekwelapha ngekuhlanganisa ingcondo.

Tinhlobo

Kunetinhlobo letiningi teHipinosi letisetjentiswa eSwatini noma emaveni angaphandle:

  • Hipinosi Yekwelapha: Leluhlobo lusetjentiswa ngudokotela noma umelaphi losemtsetfweni kute kulungiswe tingcikitsi letinjengemtfwalo, kubaba, kungakwati kulala, kungakwati kudla, kanye nekukhululeka ekubeni nemibono lengahambi kahle. Lona ngulona lusetjentiswa kakhulu eSwatini.
  • Hipinosi Yekufundzisa noma Yekutfutfukisa: Lona lusetjentiswa kute umuntfu akhulume ngekutiphatsa kahle, atfole umdlandla wekufunda, noma anciphise imikhuba lemibi njengokubhema.
  • Hipinosi Yemphakatsi: Lona uyabonakala ngesikhatsi sekusebentisa emakhubalo noma emacembu lapho umuntfu longakwati kucabanga kahle abonakala ngekutsi uyahlupheka noma uyadlala. Kodvwa, lona awusetjentiswa kakhulu eSwatini ngobe kungabangela umsangano.
  • Hipinosi Yekubuyela Emuva: Lona kuyindlela yekubuka phansi lapho umuntfu abuyisela emuva engcondweni yakhe ekuphileni kwakhe langaphambilini noma esikhatsini lesidzala. Lona ungasetjentiswa kute kuvulwe tingcikitsi letisuka esikhatsini lesidzala. Bona inkhomba lephakeme kulelikhasi.
  • Hipinosi Yekuzivikela: Lona lusetjentiswa kute umuntfu akhone kuzivikela ekucabangeni lokungahambi kahle noma ekungaphatseki kahle kwemtimba.

Tifundvo Tesayensi

EmaSwati lamanyenti abuta kutsi: "Hipinosi iyasebenta yini?" Tifundvo tesayensi tikhombisa kutsi iyasebenta, kodvwa hhayi kubo bonkhe bantfu. Loku kuncike ekutiphatseni kwemuntfu nasekutikholiseni kwakhe. Tifundvo letinemvumo ye-fMRI tikhombise kutsi ngesikhatsi sekubukelwa phansi, tincenye tengcondo letisendzaweni yekucabanga noma yekwenta tintfo tisebenta ngekwehlukile. Loku kungaba nemphumela lokhona ekwelapheni kubaba noma ekunciphiseni umtfwalo.

Kodvwa, kute bufakazi lobukhulu bekutsi Hipinosi ingakwenta umuntfu wente lokungemtsetfo noma lokungafuneki ngaphandle kwemvumo yakhe. Ingcondo yemuntfu losemtsetfweni wekubukela phansi ayikwazi kuyenta wente lokungamukeleki ngaphandle kwemvumo yakhe.

Eswatini, kute tifundvo letentiwe ngaphakathi kwelive ngaloku, kepha emaSwati lamanyenti asebentise Hipinosi ngemphumelelo ekwelapheni tingcikitsi letiphilako. Loku kungaba yingcikitsi yekutiphatsa noma yekucabanga.

Kusetjentiswa

Hipinosi isetjentiswa kwehlukahlukene eSwatini:

  • Kwelapha Tingcikitsi Tekucabanga: Lokungaba kunciphisa umtfwalo, kukhululeka ekucabangeni lokungahambi kahle, kunciphisa imibono lemibi, kanye nekukhululeka ekutimeni noma ekungakwati kulala.
  • Kwelapha Tingcikitsi Temtimba: Lokungaba kunciphisa kubaba ngesikhatsi sekutalwa noma kuhlatshwa, kunciphisa kubaba kwemithambo, kanye nekukhululeka ekubeni nesifo se-asthma noma tifo letihambisana nekudla.
  • Kunciphisa Imikhuba Lembi: Lokungaba kuyeka kubhema, kudla kakhulu, noma kunatsa tjwala kakhulu.
  • Kutfutfukisa Umsebenti: Lokungaba kukhulisa umdlandla wekufunda, kunciphisa inshwa yekukhuluma phambi kwabantu, noma kukhulisa umdlandla wekudlala emidlalo.
  • Kusita Ebudlelwaneni: Lokungaba kukhulula tingcikitsi letisukela ebudlelwaneni lobungahambi kahle noma ekulimaleni kwangaphambilini.

Simo Semtsetfo Eswatini

Eswatini, Hipinosi ayinayo imitsetfo lebalulekile lekhulula ngayo. Kodvwa, uma isetjentiswa njengendlela yekwelapha, kufanele isetjentiswe ngulabo labanemvumo yekwelapha noma labafundze ngayo. Loku kusho kutsi udokotela, umelaphi wekucabanga, noma umfundisi wezengcondo kufanele abe nemvumo yekusebentisa Hipinosi.

Uma umuntfu angemelaphi losemtsetfweni wase-Eswatini, angaboshwa uma esebentisa Hipinosi kute atfole imali noma atfole linani lemuntfu. Loku kungaba ngulokubita ngekutsi "kukhwabanisa" noma "kudlala ngekutiphatsa kwemuntfu".

Ngako-ke, kubalulekile kutsi uma ufuna kusebentisa Hipinosi eSwatini, uyofuna umelaphi losemtsetfweni noma lowatiwa nguhulumende. Loku kuvikela wena ekutiphatseni lokungahambi kahle noma ekukhohlisaneni.

Imibono Yekuhlanganyela Nekuphila

EmaSwati anemibono lehlukahlukene ngeHipinosi. Labanye bayibona njengendlela yekwelapha lesemtsetfweni futsi bayayemukela. Labanye bayayesaba ngobe bayacabanga kutsi kungaholela ekutimeni noma ekusebentiseni emandla lamabi.

EmaSwati lamadzala angakayemukeli loku ngobe bayacabanga kutsi kungahambisana nemimoya lembi noma emakhubalo lamabi. Kepha, emaSwati lamancane ayayemukela ngobe ayibona njengendlela yekwelapha noma yekutfutfukisa ingcondo.

Kubalulekile kutsi uma kusetjentiswa Hipinosi eSwatini, kufanele kuhlanganyeliswe nemfundvo yemaSwati nekukholwa kwemaSwati. Loku kungasita ekutseni bantfu bayemukele ngendlela lengcono.

Bamelaphi Labatiwa Eswatini

  • Dkt. Sipho Mamba: Ungudokotela wase-Eswatini losebentisa Hipinosi ekwelapheni umtfwalo nekukhululeka ekucabangeni lokungahambi kahle. Usebente eMbabane nema-20 eminyaka.
  • Nomsa Dlamini: Ungumfundisi wezengcondo losebentisa Hipinosi ekusiteni bantfu labaswele imisebenti noma labahlupheka ngebudlelwane. Usebenta eManzini.
  • Bongani Shongwe: Ungumelaphi wekucabanga losebentisa Hipinosi ekunciphiseni kubaba nasekuncedzeni bantfu labanalesifo se-diabetes noma lesifo se-hypertension. Usebenta eSiteki naseNhlangano.
  • Lihawu leKucabanga Kahle (Centre for Positive Thinking): Leli lihhovisi lelikhona eMbabane naseManzini, lapho kusetjentiswa khona Hipinosi kanye neminye imisebenti yekwelapha ingcondo.

Bona Futsi