Регрессиялык гипноз

Регрессиялык гипноз (англ. Regression Hypnosis) — бул адамды гипноздук абалга алып барып, анын эс тутумун өткөн мезгилдерге, атап айтканда балалык чагына же, көбүнчө, мурдагы жашоосу деп эсептелүүчү окуяларга «кайтаруу» ыкмасы. Бул практика психотерапиялык максатта (травмаларды чечүү, фобияларды жоюу) же өзүн-өзү таанып-билүү, рухий издөө максатында колдонулат. Регрессиялык гипноздун эң таралган түрлөрүнүн бири — мурдагы жашоого регрессия (англ. Past Life Regression, PLR).

Аныктама

Регрессиялык гипноз — бул гипноз техникаларын колдонуп, пациенттин эс тутумун учурдан мурдагы убакытка багыттоо жана ошол учурдагы сезимдерин, эмоцияларын, окуяларды кайрадан жашоо процесси. Бул практика адамдын жашыруун психологиялык проблемаларынын тамырын, анын балалык чагында же, гипотезалык түрдө, «мурдагы жашоосунда» жатат деген түшүнүккө негизделет. Регрессиялык сеанстардын жардамы менен адам өзүнүн коркунучтарынын, күнөө сезимдеринин же физикалык симптомдордун (психосоматикалык) себептерин «таап», аларды чечүүгө умтулат.

Тарыхы

Регрессиялык гипноздун, айрыкча мурдагы жашоого регрессиянын, заманбап тарыхы бир нече ишмер инсандар менен байланыштуу.

Мори Бернстайн (Morey Bernstein) — 1952-жылы жарык көргөн «Бриджи Мерфинин издери» (The Search for Bridey Murphy) аттуу китеби менен кеңири белгилүү болгон. Бул китепте Бернстайн гипноз астындагы аялдын (Рут Симонс) 19-кылымдагы Ирландияда жашаган Бриджи Мерфи деген аялдын жашоосун эстегенин баяндаган. Китеп чыккандан кийин дүйнө жүзүндө регрессияга болгон кызыгуу күчөгөн.

Брайан Вайсс (Brian Weiss) — америкалык психиатр, ал өзүнүн «Көптөгөн жашоолор, акылмандар» (Many Lives, Many Masters) аттуу китебинде пациенти Кэтрин менен болгон тажрыйбасын жарыялаган. Ал классикалык терапия менен жакшы натыйжа бербеген учурда, мурдагы жашоого регрессия жардамы менен анын оор симптомдорун жеңип чыккан. Вайсстин эмгектери бул тармакты дүйнө жүзүнө кеңири таанытты.

Майкл Ньютон (Michael Newton) — өзүнүн «Жандардын сапарлары» (Journey of Souls) жана «Жандардын тагдыры» (Destiny of Souls) китептери менен белгилүү болгон. Ал регрессиялык гипнозду колдонуп, адамдарды өлүмдөн кийинки жашоого, башкача айтканда жаныбыздын эки туулгандын ортосундагы абалына (Life Between Lives, LBL) алып баруу ыкмасын иштеп чыккан. Бул практика рухий издөөчүлөр арасында өзгөчө популярдуулукка ээ.

Долорес Кэннон (Dolores Cannon) — өзүнүн «Кванттык гипноз терапиясы» (Quantum Healing Hypnosis Technique, QHHT) ыкмасы менен таанымал. Ал пациенттерди эң терең гипноздук абалга алып барып, алардын «жогорку өзү» (superconscious) менен байланыштырууга умтулган. Кэннондун эмгектери мурдагы жашоолор, өлбөс жан жана жашоонун максаты сыяктуу темаларды камтыйт.

Методология

Регрессиялык гипноз сеансы үч этаптан турат. Биринчиден, гипнотерапевт пациент менен алдын ала маектешип, анын максаттарын жана күмөндөрүн аныктайт. Экинчиден, пациент жаткан же отурган абалда болуп, терапевт аны релаксация жана терең дем алуу аркылуу гипноздук транска алып барат. Үчүнчүдөн, регрессия башталат: терапевт пациентти белгилүү бир жаш курагында же, мурдагы жашоосунда элестетүүгө жана ошол окуяларды сүрөттөөгө үндөйт. Кээде пациенттер өздөрүн башка жерде, башка доордо, башка адам катары көрүшөт жана эмоциялуу реакцияларды баамдашат. Сеанстын аягында, терапевт пациентти учурга кайтарып, ал башынан өткөргөн окуялар жөнүндө маалымдоо берет.

Түрлөрү

Регрессиялык гипноздун негизги үч түрү бар:

• Жаш курагына регрессия (Age Regression) — бул эң таралган жана илимий психологияда да колдонулуучу ыкма. Адамды балалык чагына, кээде травмалык окуя болгон мезгилге кайтарып, ошол окуяны кайра иштөөгө жардам берет.
• Мурдагы жашоого регрессия (Past Life Regression, PLR) — бул практика адамдын мурунку, өмүрүндө жашаган деп эсептелүүчү, жашоосуна «кайтарууга» негизделген. Бул жерде «мурдагы жашоо» түшүнүгү реинкарнация ишеними менен тыгыз байланыштуу.
• Эки туулгандын ортосундагы жашоого регрессия (Life Between Lives, LBL) — Майкл Ньютон тарабынан иштелип чыккан бул ыкма, адамды өлүмдөн кийинки мезгилге, башкача айтканда жаныбыздын мейкиндикке кайтып, кийинки инкарнацияга даярдануу мезгилине алып барат деп эсептелет. Бул эң терең жана рухий багыттагы регрессия түрү.

Илимий көз караш

Дүйнөлүк илимий коомчулук регрессиялык гипнозго, айрыкча мурдагы жашоого регрессияга, скептиктик мамиле кылат. Көптөгөн изилдөөчүлөр, айрыкча психологдор, бул кубулушту төмөнкүдөй факторлор менен түшүндүрөт:

• Жалпы жана жеке эс тутумдун иштеши: Гипноз астында адамдар китептерден, тасмалардан, угуган уламыштардан же өздөрүнүн каалоо-тилектеринен куралган маалыматтарды чыныгы эс тутум катары кайра түзө алышат.
• Фантазия жана жаратылыштуу жөндөмдүүлүк: Кээ бир адамдар өздөрүнүн элестеген окуяларын чындык катары баамдай турган жогорку фантазия жөндөмдүүлүгүнө ээ.
• Гипноздун таасири: Гипноздук абалда адам терапевттин сунуштарына (suggestion) жана күтүүлөрүнө өтө сезимтал болот.

Ошондуктан, илимий чөйрөдө регрессиялык гипноз психотерапиянын жардамчы куралы катары гана каралат, бирок анын негизинде алынган «мурдагы жашоо» маалыматтары тарыхый же илимий далил катары эсептелбейт.

Реинкарнация изилдөөлөрү

Реинкарнация (кыргызча көчүп туруу, кайра төрөлүү) жөнүндөгү илимий изилдөөлөрдү, башкы катары, Иан Стивенсон (Ian Stevenson) жүргүзгөн. Ал ондогон жылдар бою, өзгөчө Азия өлкөлөрүндө, мурунку жашоосун эстеген балдардын учурларын жыйнап, иликтээп, «Жашоо Белгилери» (Birthmarks) жана «Жашоо Кемчиликтери» (Birth Defects) аттуу эмгектерин жарыялаган. Стивенсон бул балдардын денесиндеги белгилер алар эстеген адамдардын өлүм окуяларына дал келерин далилдөөгө аракет кылган. Бирок анын эмгектери да илимий коомчулук тарабынан кескин сынга алынган, анткени анын ыкмаларында субъективдүүлүк жана далилдерди текшерүүдөгый кыйынчылыктар бар деп эсептелет.

Кыргызстандагы практикасы

Кыргызстанда регрессиялык гипноз, айрыкча мурдагы жашоого регрессия, расмий медицинанын бир бөлүгү эмес. Бул багытта иштегендер негизинен өз алдынча гипноз менен алектенген практиктер, психологдор же эзотерикалык борборлордун кызматкерлери. Алардын саны аз, бирок алардын кызматтарына, негизинен, шаардык орто катмардагы адамдар кызыгышат.

Кыргыз коомунда реинкарнация жөнүндөгү түшүнүк ислам дининин таасири астында калыптанган. Расмий ислам реинкарнацияны таанубайт, бирок кыргыз элинин салттуу ишенимдеринде жана фольклорунда жандын кайра төрөлүүсү жөнүндөгү мотивдер (мисалы, кудайың же жан басалы түшүнүктөрү) кездешет. Ошондуктан, кээ бир адамдар үчүн мурдагы жашоо концепциясы таң калыштуу эмес, ал эми башкалар үчүн бул диний ишенимдерге каршы келет. Практиканын таралышына интернеттеги маалыматтар, орус жана англис тилдүү видеолор, семинарлар чоң таасирин тийгизүүдө.

Кыргызстандык практиктердин айрымдары регрессиялык гипнозду психологиялык консультация менен айкалыштырып, оорулуулардын коркунучтарын же стрессин жеңүүгө жардам берүү үчүн колдонушат. Бирок бул тармакта расмий билим берүү же сертификаттоо системасы жок.

Укуктук жана этикалык маселелер

Кыргызстанда гипнозду, анын ичинде регрессиялык гипнозду, кеңири жөнгө салуучу атайын мыйзам жок. Бирок, аны колдонуу медициналык же психологиялык кызмат көрсөтүүнүн бир бөлүгү болсо, ал жалпы медициналык этиканын жана мыйзамдардын (мисалы, КРдин «Ден-соолукту сактоо жөнүндө» мыйзамы) чек арасында болушу керек.

Этикалык негизги маселелер:

• Квалификация жоктугу: Практиктердин көпчүлүгүнүн бул тармак боюнча расмий диплому же эл аралык деңгээлдеги сертификаты болбойт, бул пациенттер үчүн тобокелдик түзөт.
• Психологиялык зыян: Травмалуу окуяларды кайра жашоо адамдын абалын оордотушу мүмкүн, эгерде ал туура психологиялык колдоо жокто жүргүзүлсө.
• Алдамчылык: Кээ бир шарлатандар адамдардын ишенимин пайдаланып, акысыз кызмат көрсөтүшү мүмкүн.
• Жоопкерчиликтин жоктугу: Сеанстын натыйжасында пайда болгон психикалык проблемалар үчүн эч ким жооп бербейт.

Демек, регрессиялык гипнозго кайрылган ар бир адам практиктердин квалификациясын, анын иш тажрыйбасын жана максаттарын өтө этияттык менен баалоого тийиш.

Ошондой эле караңыз

• Гипноз
• Реинкарнация
• Гипнотерапия
• Психотерапия
• Парапсихология