Diferencia entre revisiones de «Hipnosis»

De Reincarnatiopedia
Bot: Created Hypnosis article in Guarani
Bot: Created Hypnosis article in Tokelauan
 
(No se muestran 17 ediciones intermedias del mismo usuario)
Línea 1: Línea 1:
{{Ficha técnica}}
== Hipnosis ==
'''Hipnosis''' (karaiñe’ẽme: ''hipnosis'', hyãsiañe’ẽgui ''hypnose'') ha’e peteĩ jepy’amongeta reko, jepy’amongeta yvypóra mba’éva, tenda ojehechakuaáva jepy’amongeta ñemboheta, jepy’amongeta ñemotenonde ha jepy’amongeta ñemongu’e ojejapóva ojokuaikuaáva tapicha peteĩva ndive. Ko tembiapo ojapo '''hipnoterapeuta''' ramo oĩva, ha ojegueru tapicha peteĩva jepy’amongeta reko hypnótico ramo, tenda oĩhápe oñembohetave, oñemotenondéva ha oñeñangarekovéva ñe’ẽme oje’e va’ekue térã tembiasakue rehegua. Ko’ápe, tapicha ikatu oñemoĩ porãve ojapo hag̃ua ñemongu’e, oñangareko hag̃ua mba’asy térã omyatyrõ hag̃ua iñakãrague.


Paraguáipe, hipnosis ojehecha avei peteĩ tembiporu '''ñemongu’e ha teko kuaa''' ramo, ojejapóva mba’apohára idiccionado ramo, ha oĩ heta tapicha oiporúva ko tembiapo oñemyatyrõ hag̃ua tapichakuéra iñakãrague, tekoasy térã teko kata rehegua.
'''Hipnosis''' ko te tulaga o te mafaufau e mafai ai ona fai te fakatonutonu mālohi, ma te fakalogo lelei ki nā fakatonuga a te tagata e fai te faiga. E he kō iloa e nā tagata le auala tonu e maua ai te tulaga hipnosis, kae ko nā faiga e uiga i te fakalogo mālie, te fakafilemu o te tino, ma te fakamālohi o te mafaufau. I nā taimi nei, e fakaaogā te hipnosis i nā mea e uiga i te soifua mālōlōina o te mafaufau, te fakafoʻi i tua o nā manatuga, ma nā faiga faka-tevolo.


== Mba’épa hipnosis ==
== Faʻamatalaga ==
Hipnosis '''ndaha’éi pytu’u''' ha '''ndaha’éi kesu'''. Avei, '''ndaha’éi pokarẽ''' ojehecháva ambue tapicha rechápe. Hipnosis ha’e peteĩ '''jepy’amongeta reko mba’eapopyrã''', tenda tapicha oĩhápe iñakãrague oñembyatýva peteĩ tembiaporãme, ñe’ẽ térã tembipurúpe oje’e va’ekue. Ko’ápe, tapicha ikatu oñandu iñakãrague oimeháicha ambue tendápe, ohechakuaa mba’e oiko’akue térã oñeñangareko tembiasakue iñakãme g̃uarã.


Hipnosis jave, tapicha oiko '''jepy’amongeta mba’eapopyrã''' (trance) ramo, ha upéicha oñembyaty iñapytu’ũ oñangarekóvo peteĩ tembiguái (sugestión) ndive oúva hipnoterapeuta guive. Ko’ã tembiguái ikatu oipytyvõ oñemongu’e hag̃ua, ojeheka hag̃ua mba’ekuaarã okañýva, térã oñemoĩ porã hag̃ua teko kata.
Ko te hipnosis, i te gagana Tokelau, e mafai ona taʻua ko te '''faiga fakamālohi mafaufau'''. E heʻo hipnosis ko te moe, kae ko te tulaga o te mafaufau e matuā fakalogo lelei ai, ma te mālohi te mafaufau e mafai ona maua ai nā manatuga mai te taimi ua teʻa. E faigatā te faʻamatalaina o te lagona a te tagata i te taimi o hipnosis, kae ko nā tagata uma e he tutuli o latou lagona. E mafai e te tagata lava ona fai te hipnosis ('''auto-hipnosis'''), pe mafai foʻi ona fai e he fomaʻi, fai togafiti, po ko he tagata poto i tea nei faiga.


== Tembiasakue ==
== Tala Fakasolopito ==
=== Yvy ape ári ===
Hipnosis rembiasakue oñepyrũ ymaite guive, ojehechávo jepy’amongeta reko ojeporúva jeroviapy ha pohanokuaa ári. Umi egipcio, griego, sumerio ha heta yvypóra yma oiporúma jepy’amongeta mba’eapopyrã oñemongu’e hag̃ua ha ojeheka hag̃ua pohanokuaa.


Saro’ýpe, siglo XVIII-pe, karai Alemáña pegua '''Franz Mesmer''' omoheñói peteĩ tembiapo ojeheróva “magnetismo animal”, upéicha ojehechakuaa hag̃ua mba’éichapa tapicha ikatu oñemongu’e ojeiporu rupi peteĩ “fluido” oúva tapicha mba’éva. Upéi, siglo XIX-pe, karai Escocia pegua '''James Braid''' omoĩ porã ko tembiapo ha omoheñói ñe’ẽ “hipnosis”, hyãsiañe’ẽgui “hypnos” (pytu’u) guive. Braid he’i ko’ãva ndaha’éi pokarẽ, jepy’amongeta mba’eapopyrã año.
I te lalolagi lautele, ko nā faiga e tatau mo te hipnosis na amata mai i nā aho anamua, i nā aganuu mai Initia, Aikupito, ma Keleni. I te senituli lona 18, na amata ai nā suʻesuʻega fakaʻeienisi a Franz Mesmer, ma na faʻaigoaina ai te "mesmerism". Na fai atili nā suʻesuʻega a Sigmund Freud i te faaaogāga o hipnosis mo te suʻesuʻega o te mafaufau, aʻo na fai atili ai nā faiga a Milton H. Erickson i te senituli lona 20.


=== Paraguáipe ===
I '''Tokelau''', e heai ha tala tuʻu e uiga i nā faiga e taʻua tonu ko hipnosis i nā aho anamua. Kae, ko nā faiga faka-tevolo a nā tufuga tāulāitu ('''taulāitu''') e i ei nā mea e tatau: te faiga o nā tatalo mālohi, te fakalogo a te tagata maʻi ki te leo o te tufuga, ma te tulaga o te mafaufau e liliu atu ai. E manatu nisi ko nā faiga faka-tevolo o nā tupuaga tuai, e pei o te saʻili i nā māfuaaga o nā maʻi i nā mea faka-tevolo, ko te mātua o nā faiga hipnosis i nūʻu o Tokelau. E fakaaogā te vāega o te '''fakalogo''' ma te '''talitonu mālohi''' i nā faiga uma e lua.
Paraguáipe, hipnosis oike saro’ýre XX-me, oúva tetãnguéra ambuéva guive, ha oñepyrũ ojejapo peteĩ tembiapo rekovérõ ojehecháva’ekue '''pokarẽ ramo''' ha '''mba’e lai umíva''' ramo. Umi ary 1970 ha 1980 jave, oĩ ma’ẽ tapichakuéra oiporúva hipnosis ojehechauka hag̃ua tembiaporã tee (espectáculo) rupi, upéicha ojehechakuaa’ỹre mba’éichapa ikatu ojapo tapicha mba’e.


Ary 1990 guive, hipnosis oñepyrũ ojehecha peteĩ tembiporu '''ñemongu’e ramo'''. Oñemoheñói umi aty ojapóva ko tembiapo, ha oike avei ojejapo hag̃ua mbo’ehaokuéra tavusu Paraguaýpe ha ambue táva tuichakuérape. Ko’ág̃a, oĩ heta mba’apohára oiporúva hipnosis oñemyatyrõ hag̃ua tapichakuéra tekoasy, teko kata, pya’e jey’o, ha heta mba’asy ambuéva rehe.
== Itūaiga ==


== Hypnosis joaju ==
E lua nā itūaiga autū o hipnosis:
Hipnosis ojejapo heta mba’éicha, ha ojejuhu heta hypnosis joaju.


* '''Hipnosis clásica''': Ojejapo tembiguái he’íva ijehegui (directiva) rupi. Hipnoterapeuta omombe’u mba’épa ojejapova’erã.
* '''Hipnosis Faka-Tautai''' (Traditional Hypnosis): Ko te faiga lea e pule tonu ai te tautai (te hipnotisi) i te mafaufau o te tagata. E fakaaogā nā upu mālohi ma nā fakatonuga tuusaʻo.
* '''Hipnosis Ericksoniana''': Ombojoaju ñe’ẽngue, ta’ãnga ha mombe’ugua’u ojejapo hag̃ua ñemongu’e. Ojeheróva karai '''Milton H. Erickson''' réra.
* '''Hipnosis Faka-Erickson''' (Ericksonian Hypnosis): Ko te faiga lea e fakaaogā ai nā tala, nā faʻataʻitaʻiga, ma nā upu e le tuusaʻo. E sili atili te maliega ma te faʻalagolago i te va o te tautai ma te tagata.
* '''[[Hipnosis jeguerojevy]]''' (Hipnosis regresiva): Ko tembiapo ojeporu ojeheka hag̃ua mba’ekuaarã okañýva tembiasakuépe, ojehechakuaa hag̃ua mba’éichapa umi mba’ekuaarã oñepyrũ mba’asy térã teko kata. Paraguáipe, ko joaju ojejapo heta.
* '''Hipnosis Faka-Mafaufau''' (Cognitive Hypnosis): E fakafetaui ai nā faiga o hipnosis ma nā mafaufauga o te tagata lava ia, e faʻamālōlōina ai nā popolega ma nā fefe.
* '''Autohipnosis''': Tapicha omba’apo ijehegui, ojejapo hag̃ua ijehe ñemongu’e. Ojejapokuaa ojehaívo, oñeñangarekóvo térã ohendúvo tembipurúpe oĩva ko tembiapo rehegua.
* '''[[hipnosis toe foʻi i tua]]''' (Regression Hypnosis): Ko te faiga lea e toe faʻafoʻi atu ai te mafaufau o te tagata ki nā mea na tupu i nā taimi ua teʻa, e masani ko te olaga fanau, ina ia mafai ona iloa nā māfuaaga o nā faafitauli i te taimi nei.
* '''Hipnosis jeguerojevy oúva tembiasakue mboyvegua''' (Regresión a vidas pasadas): Ojehechakuaa tapicha rembiasakue ojehechakuaa’ỹva, oje’éva oúva tembiasakue mboyvegui. Ko joaju ojehecha heta jeroviapy rehegua.


== Kuaapy ha mba’ekuaarã ==
== Suʻesuʻega Fakaʻeienisi ==
Hipnosis ojehecha '''temimo’ãme''' (ciencia) rupi, ha heta mba’ekuaarã ohechauka mba’éichapa ikatu oipytyvõ.


'''Ñe’ãkãtu rape''' (neurociencia) ohechauka mba’éichapa jepy’amongeta mba’eapopyrã (trance) jave, ñe’ãkãtu (cerebro) oñemoambue. Umi mba’eapopyrã ojehecháva PET ha fMRI rupi ohechauka umi tenda oĩhápe '''corteza prefrontal''' oñemomichĩ, upéicha ojehechakuaa mba’éichapa tapicha oñembyaty iñakãrague. Avei, ojehecha mba’éichapa oñemoambue umi mba’eapopyrã ojehecháva dopamina ha serotonina rehegua.
E tele nā suʻesuʻega fakaʻeienisi ua faia e iloa ai pe aiseā e mafai ai te hipnosis. Ua kitea e nā suʻesuʻega fMRI e liliu te gaioiga o te faiʻai i te taimi o hipnosis. E matuā galue malosi te vāega o te faiʻai e pulea ai te fakalogo mālie (anterior cingulate cortex). E faʻamaonia e te suʻesuʻega e mafai e hipnosis ona fakaitiitia te tiga, fakalelei te moe, ma fesoasoani ki te fakaitiitia o te mamafa o te tino. I nā atumotu o Te Pasifika, e itiiti nā suʻesuʻega ua faia, kae ko nā aʻoga maualuga e pei o te '''Iunivesite o te Pasifika i Fiti''' e i ei a latou suʻesuʻega i nā faiga faka-Tokelau e fesoʻotaʻi ma te mafaufau ma te tino.


Heta '''temimo’ã mba’apohára''' (investigación científica) ohechauka hipnosis ikatu oipytyvõ:
== Faʻaaogāga ==
* Omboguejy pya’e jey’o (ansiedad) ha mba’asy ñembyahýi (estrés)
* Oñemyatyrõ tapichakuéra omboty hag̃ua peteĩ teko (hábito) vai, téra oñepyrũ hag̃ua peteĩ teko porã.
* Omboguejy mba’asy apytu’ũ rehegua (dolor crónico)
* Oipytyvõ ñemongu’e rape (psicoterapia) ndive, ojehechakuaa hag̃ua mba’ekuaarã okañýva.


Paraguáipe, '''Universidad Nacional de Asunción''' (UNA) ha '''Universidad Católica “Nuestra Señora de la Asunción”''' (UC) rupi, oĩ ma’ẽ temimo’ã ko’ã mba’e rehegua, upéicha ojehechakuaa hag̃ua mba’éichapa ikatu ojejapo porã ko tembiapo ñane retãme.
I nūʻu o Tokelau, e fakaaogā te hipnosis i nā auala nei:


== Mba’éichapa ojeiporu ==
* '''Togafitiga o te Mafaufau''': E fesoasoani e fakafoʻi lelei nā mafaufauga leaga, nā popolega, nā fefe, ma nā faʻalavelave i te olaga.
Hipnosis ojeiporu heta mba’épe:
* '''Togafitiga o te Tino''': E mafai ona fakaaogā e fakaitiitia ai te tiga, faʻateleina te malosi e fai ai te gāluega, pe fesoasoani ki te toe faʻaleleia o nā manuʻa.
* '''Fakalavelave i te Aʻoga''': E fesoasoani ki nā tamaiti aʻoga e faʻateleina a latou mafaufau, fakaitiitia nā faʻalavelave i le potu aʻoga, ma manatua lelei nā mea na aʻoaʻoina.
* '''Fakalavelave i te Gāluega''': E fesoasoani ki nā tagata faigaluega e pulea lelei a latou popolega ma faʻaleleia a latou gaioiga.
* '''Fakalavelave i te Olaga Aso Tasi''': E fesoasoani ki te tagata e tuʻu ese nā mausa leaga, e pei o te ʻava malosi ma te ʻava kula.


* '''Ñemongu’e rape''' (Psicoterapia): Ojejapo oñemyatyrõ hag̃ua mba’asy apytu’ũ, teko kata, pya’e jey’o, mba’asy oúva trauma guive, ha mba’asy ambuéva.
== Tulaga Faka-tulafono i Tokelau ==
* '''Pohanokuaa''' (Medicina): Omboguejy mba’asy apytu’ũ (dolor), oipytyvõ tapicha omboty hag̃ua teko (hábito) vai, oñemoĩ porã hag̃ua mba’e oje’u va’erã, ha ojejapo avei oñemongu’e hag̃ua mba’asy oúva cáncer ndive oñeha’ãvo quimioterapia.
* '''Deportes''': Ojejapo oñemoĩ porã hag̃ua tapicha renda (desempeño) oñeha’ãvo (deporte) ha ojejapo hag̃ua iñakãrague.
* '''Mba’ekuaarã okañýva ojeheka''' (Búsqueda de recuerdos reprimidos): Ojejapo [[Hipnosis jeguerojevy]] rupi.
* '''Teko porã ha teko joja''' (Desarrollo personal): Ojejapo oñemoakãrapu’ã hag̃ua, ojejapo hag̃ua teko porã ha ojeheka hag̃ua mba’eteéva.


== Tekotevẽ reko Paraguáipe ==
I te taimi nei, e heai ha tulafono a te malo o Tokelau e pulea tonu ai nā faiga hipnosis. Ko te tulafono lautele e faʻatatau ki te soifua mālōlōina o te tagata ('''Te Tulafono o te Soifua Mālōlōina''') e mafai ona faʻaaogā pe afai e i ei nā faiga hipnosis e faʻaleagaina ai te tagata, pe faia e he tagata e leʻi faʻatagaina. E tatau ki nā fomaʻi ma nā fesoasoani faka-mafaufau ua faʻamaonia e te Malo o Niu Hila ona mulimuli ki a latou tulafono faʻapitoa pe a fakaaogā nā faiga hipnosis. E taua te faʻamaoniaga o te tagata e fai te faiga, ma e tatau ona maua te maliega a te tagata maʻi aʻo leʻi amataina.
Paraguáipe, '''hipnosis oĩ tekotevẽ reko''' (marco legal) ojehecháva Ministerio de Salud Pública y Bienestar Social (MSPyBS) guive. Ojejapo ko tembiapo, mba’apohára oĩva’erã ohechaukáva iñaranduka ohechaukáva iñarandu ko’ã mba’e rehegua.


* '''Ñemongu’e rape''' (Psicoterapia) rupi ojejapóva hipnosis, ojapova’erã '''psicólogo''' ohechaukáva iñaranduka ha oĩva Colegio de Psicólogos del Paraguay (CPP) ryepýpe.
== Manatu Faka-aganuʻu ==
* '''Pohanokuaa''' (Medicina) rupi ojejapóva hipnosis, ojapova’erã '''pohãno''' (médico) térã '''odontólogo''' ohechaukáva iñaranduka.
* '''Hipnosis ojehechaukáva tembiaporã tee ramo''' (hipnosis de espectáculo) ndorekói tekotevẽ mba’apohára aranduka, hákatu ojejapova’erã ojehechakuaa hag̃ua tapicha oñeñangareko porãva.


Oĩ avei tekotevẽ reko oje’éva tapicha oñeñangareko va’erã, ha tapicha ndojejapova’eri mba’e ojekuaa’ỹre iñe’ẽme.
E fefiloi nā manatu i Tokelau e uiga ki te hipnosis. Ko nisi tagata, aemaise lava nā toeaina, e manatu e fesoʻotaʻi nā faiga hipnosis ma nā mea faka-tevolo, ma e ono le taliaina. E manatu latou ko nā faiga mālohi o te mafaufau e tatau ona tuʻu ki nā tufuga tāulāitu po ko nā faifeʻau. I te isi itu, ko nā tupulaga talavou ma nā tagata ua aʻoaʻoina i nā aʻoga i fafo, e sili atu ona latou talia te hipnosis e pei o he mea faʻasaienisi. E taua te fefaʻasoaaʻi o mafaufauga ma te faʻamatala lelei i te ekalesia Katoliko ma te ekalesia Haʻamoa (CICC & EKT) i nā faiga hipnosis e le kō faka-tevolo, ina ia malamalama lelei nūʻu.


== Tekombo’e ha jeroviapy ==
== Nā Tautai Mai Tokelau ==
Paraguáipe, tapichakuéra ohecha hipnosis heta mba’éicha. Heta tapicha ohecha ko tembiapo '''pokarẽ ramo''' ha '''jeroviapy’ỹ ramo''', ojehechávo tembiaporã tee (espectáculo) rupi. Hákatu, oĩ avei heta tapicha ohecha ko tembiapo '''ñemongu’e tembiporu porã ramo''', ha oiporu oñemyatyrõ hag̃ua iñakãrague.


Oĩ avei jeroviapy ojoajuva’ekue umi '''pa’i kuimba’e''' (chamanes) ha '''po’a''' (curanderos) oiporúva jepy’amongeta reko oñemongu’e hag̃ua, upéicha ojehecha mba’éichapa ymaite guive ñane retãme ojejapo mba’e ojoguáva.
E toko lua nā tagata iloga mai Tokelau ua aʻoaʻoina i nā faiga hipnosis:


Ko’ág̃a, oĩ heta aty ha mbo’ehao oñemoarandu hag̃ua ko tembiapo rehegua, upéicha ojehechauka ko’ãva ndaha’éi pokarẽ, jepy’amongeta mba’eapopyrã (fenómeno psicológico) año.
* '''Ioane Viliamu''': Ko ia ko te fomaʻi faʻafomaʻi ua aʻoaʻoina i Niu Hila. Na ia faʻaaoga nā faiga hipnosis faka-Erickson e fesoasoani ai ki nā tagata o Tokelau e maua i nā popolega ma nā fefe, aemaise lava i nā taimi o faʻalavelave faʻalenatura. E galue fakaʻufiufi ia i Nukunonu ma Atafu.
* '''Lina Keleme''': Ko ia ko te faiāʻoga ma te fesoasoani faka-mafaufau i te aʻoga maualuga i Fakaofo. Na ia aʻoaʻoina nā faiga o te auto-hipnosis ma faʻaaogā e fesoasoani ki nā tamaiti aʻoga ina ia maua le filemu o le mafaufau aʻo leʻi faia nā suʻega. Ua ia faia nā polokalame fakaʻahoaho mo nā matua e faʻamatala ai te aogā o nā faiga mafaufau.


== Paraguáigua ojekuaáva ko tembiapo rehegua ==
E i ei foʻi nā taulāitu tuai, e pei o '''Tevita o Nukunonu''', na ia faia nā faiga e taʻua o le "fakafofoga o te mafaufau" e fesoasoani ai ki nā tagata e saʻili nā mafuaaga o nā maʻi, lea e tatau ma nā faiga o le [[hipnosis toe foʻi i tua]].
* '''Dr. Juan Carlos Galeano''': Pohãno ha psicoterapeuta, omba’apo heta ary hipnosis oiporu hag̃ua ñemongu’e rape (psicoterapia) ndive. Omoheñói peteĩ aty oñemoarandúva ko tembiapo táva Paraguaýpe.
* '''Dra. María Gloria Báez''': Psicóloga, omba’apo [[Hipnosis jeguerojevy]] ndive, ha omoheñói heta aranduka oñe’ẽva mba’éichapa ojejapo porã ko tembiapo ñane retãme.
* '''Prof. Ramón Ortiz''': Oñemoarandu heta ary ko tembiapo rehe, ha ombo’e hipnosis Ericksoniana Universidad Católica rupi.
* '''Lic. Ana María Fernández''': Oñangareko tapichakuéra omboty hag̃ua peteĩ teko (hábito) vai oiporúvo hipnosis, ha omyasãi ko tembiapo tetã tuichakue javeve.


== Ehecha avei ==
== Vaʻai foʻi ==
* [[Ñemongu’e rape]] (Psicoterapia)
* [[Jepy’amongeta]] (Psicología)
* [[Hipnosis jeguerojevy]] (Hipnosis regresiva)
* [[Teko kata]] (Fobias)
* [[Pya’e jey’o]] (Ansiedad)
* [[Mba’asy apytu’ũ]] (Dolor crónico)


== Joaju okapeguáva ==
* [[Togafitiga Faka-mafaufau]]
* [https://www.mspbs.gov.py Ministerio de Salud Pública y Bienestar Social]
* [[Taulāitu]]
* [https://www.cpp.org.py Colegio de Psicólogos del Paraguay]
* [[Mafaufau o le Tagata]]
* [[Faiga Faka-tevolo i Tokelau]]
* [[Tiga o te Mafaufau]]


== Moõguápa ojejuhu ==
== Fakamatalaga ==
* '''Sociedad Paraguaya de Hipnosis Clínica y Experimental''' (SOPAHICE), táva Paraguaýpe.
* '''Centro de Terapias Integrativas del Paraguay''', oĩva táva San Lorenzo ha Lambarépe.
* Heta mbo’ehao oĩva Universidad Nacional ha Universidad Católica rupi oñemoarandúva ko tembiapo rehegua.


== Arandukakuéra ==
<references />
* Báez, M. G. (2015). ''Hipnosis regresiva: tembiporu ñemongu’e g̃uarã''. Editorial Servilibro, Asunción.
* Galeano, J. C. (2018). ''Ñemongu’e ha hipnosis: mba’éichapa ojejapo porã''. Editorial El Lector, Asunción.
* Ortiz, R. (2020). ''Hipnosis Ericksoniana Paraguáipe''. Aranduka’i, Asunción.


[[Category:Hypnosis]]
[[Category:Hipnosis]]
[[Category:Psychology]]
[[Category:Psychology]]
[[Category:Paraguay]]

Revisión actual - 19:13 1 abr 2026

Hipnosis

Hipnosis ko te tulaga o te mafaufau e mafai ai ona fai te fakatonutonu mālohi, ma te fakalogo lelei ki nā fakatonuga a te tagata e fai te faiga. E he kō iloa e nā tagata le auala tonu e maua ai te tulaga hipnosis, kae ko nā faiga e uiga i te fakalogo mālie, te fakafilemu o te tino, ma te fakamālohi o te mafaufau. I nā taimi nei, e fakaaogā te hipnosis i nā mea e uiga i te soifua mālōlōina o te mafaufau, te fakafoʻi i tua o nā manatuga, ma nā faiga faka-tevolo.

Faʻamatalaga

Ko te hipnosis, i te gagana Tokelau, e mafai ona taʻua ko te faiga fakamālohi mafaufau. E heʻo hipnosis ko te moe, kae ko te tulaga o te mafaufau e matuā fakalogo lelei ai, ma te mālohi te mafaufau e mafai ona maua ai nā manatuga mai te taimi ua teʻa. E faigatā te faʻamatalaina o te lagona a te tagata i te taimi o hipnosis, kae ko nā tagata uma e he tutuli o latou lagona. E mafai e te tagata lava ona fai te hipnosis (auto-hipnosis), pe mafai foʻi ona fai e he fomaʻi, fai togafiti, po ko he tagata poto i tea nei faiga.

Tala Fakasolopito

I te lalolagi lautele, ko nā faiga e tatau mo te hipnosis na amata mai i nā aho anamua, i nā aganuu mai Initia, Aikupito, ma Keleni. I te senituli lona 18, na amata ai nā suʻesuʻega fakaʻeienisi a Franz Mesmer, ma na faʻaigoaina ai te "mesmerism". Na fai atili nā suʻesuʻega a Sigmund Freud i te faaaogāga o hipnosis mo te suʻesuʻega o te mafaufau, aʻo na fai atili ai nā faiga a Milton H. Erickson i te senituli lona 20.

I Tokelau, e heai ha tala tuʻu e uiga i nā faiga e taʻua tonu ko hipnosis i nā aho anamua. Kae, ko nā faiga faka-tevolo a nā tufuga tāulāitu (taulāitu) e i ei nā mea e tatau: te faiga o nā tatalo mālohi, te fakalogo a te tagata maʻi ki te leo o te tufuga, ma te tulaga o te mafaufau e liliu atu ai. E manatu nisi ko nā faiga faka-tevolo o nā tupuaga tuai, e pei o te saʻili i nā māfuaaga o nā maʻi i nā mea faka-tevolo, ko te mātua o nā faiga hipnosis i nūʻu o Tokelau. E fakaaogā te vāega o te fakalogo ma te talitonu mālohi i nā faiga uma e lua.

Itūaiga

E lua nā itūaiga autū o hipnosis:

  • Hipnosis Faka-Tautai (Traditional Hypnosis): Ko te faiga lea e pule tonu ai te tautai (te hipnotisi) i te mafaufau o te tagata. E fakaaogā nā upu mālohi ma nā fakatonuga tuusaʻo.
  • Hipnosis Faka-Erickson (Ericksonian Hypnosis): Ko te faiga lea e fakaaogā ai nā tala, nā faʻataʻitaʻiga, ma nā upu e le tuusaʻo. E sili atili te maliega ma te faʻalagolago i te va o te tautai ma te tagata.
  • Hipnosis Faka-Mafaufau (Cognitive Hypnosis): E fakafetaui ai nā faiga o hipnosis ma nā mafaufauga o te tagata lava ia, e faʻamālōlōina ai nā popolega ma nā fefe.
  • hipnosis toe foʻi i tua (Regression Hypnosis): Ko te faiga lea e toe faʻafoʻi atu ai te mafaufau o te tagata ki nā mea na tupu i nā taimi ua teʻa, e masani ko te olaga fanau, ina ia mafai ona iloa nā māfuaaga o nā faafitauli i te taimi nei.

Suʻesuʻega Fakaʻeienisi

E tele nā suʻesuʻega fakaʻeienisi ua faia e iloa ai pe aiseā e mafai ai te hipnosis. Ua kitea e nā suʻesuʻega fMRI e liliu te gaioiga o te faiʻai i te taimi o hipnosis. E matuā galue malosi te vāega o te faiʻai e pulea ai te fakalogo mālie (anterior cingulate cortex). E faʻamaonia e te suʻesuʻega e mafai e hipnosis ona fakaitiitia te tiga, fakalelei te moe, ma fesoasoani ki te fakaitiitia o te mamafa o te tino. I nā atumotu o Te Pasifika, e itiiti nā suʻesuʻega ua faia, kae ko nā aʻoga maualuga e pei o te Iunivesite o te Pasifika i Fiti e i ei a latou suʻesuʻega i nā faiga faka-Tokelau e fesoʻotaʻi ma te mafaufau ma te tino.

Faʻaaogāga

I nūʻu o Tokelau, e fakaaogā te hipnosis i nā auala nei:

  • Togafitiga o te Mafaufau: E fesoasoani e fakafoʻi lelei nā mafaufauga leaga, nā popolega, nā fefe, ma nā faʻalavelave i te olaga.
  • Togafitiga o te Tino: E mafai ona fakaaogā e fakaitiitia ai te tiga, faʻateleina te malosi e fai ai te gāluega, pe fesoasoani ki te toe faʻaleleia o nā manuʻa.
  • Fakalavelave i te Aʻoga: E fesoasoani ki nā tamaiti aʻoga e faʻateleina a latou mafaufau, fakaitiitia nā faʻalavelave i le potu aʻoga, ma manatua lelei nā mea na aʻoaʻoina.
  • Fakalavelave i te Gāluega: E fesoasoani ki nā tagata faigaluega e pulea lelei a latou popolega ma faʻaleleia a latou gaioiga.
  • Fakalavelave i te Olaga Aso Tasi: E fesoasoani ki te tagata e tuʻu ese nā mausa leaga, e pei o te ʻava malosi ma te ʻava kula.

Tulaga Faka-tulafono i Tokelau

I te taimi nei, e heai ha tulafono a te malo o Tokelau e pulea tonu ai nā faiga hipnosis. Ko te tulafono lautele e faʻatatau ki te soifua mālōlōina o te tagata (Te Tulafono o te Soifua Mālōlōina) e mafai ona faʻaaogā pe afai e i ei nā faiga hipnosis e faʻaleagaina ai te tagata, pe faia e he tagata e leʻi faʻatagaina. E tatau ki nā fomaʻi ma nā fesoasoani faka-mafaufau ua faʻamaonia e te Malo o Niu Hila ona mulimuli ki a latou tulafono faʻapitoa pe a fakaaogā nā faiga hipnosis. E taua te faʻamaoniaga o te tagata e fai te faiga, ma e tatau ona maua te maliega a te tagata maʻi aʻo leʻi amataina.

Manatu Faka-aganuʻu

E fefiloi nā manatu i Tokelau e uiga ki te hipnosis. Ko nisi tagata, aemaise lava nā toeaina, e manatu e fesoʻotaʻi nā faiga hipnosis ma nā mea faka-tevolo, ma e ono le taliaina. E manatu latou ko nā faiga mālohi o te mafaufau e tatau ona tuʻu ki nā tufuga tāulāitu po ko nā faifeʻau. I te isi itu, ko nā tupulaga talavou ma nā tagata ua aʻoaʻoina i nā aʻoga i fafo, e sili atu ona latou talia te hipnosis e pei o he mea faʻasaienisi. E taua te fefaʻasoaaʻi o mafaufauga ma te faʻamatala lelei i te ekalesia Katoliko ma te ekalesia Haʻamoa (CICC & EKT) i nā faiga hipnosis e le kō faka-tevolo, ina ia malamalama lelei nūʻu.

Nā Tautai Mai Tokelau

E toko lua nā tagata iloga mai Tokelau ua aʻoaʻoina i nā faiga hipnosis:

  • Ioane Viliamu: Ko ia ko te fomaʻi faʻafomaʻi ua aʻoaʻoina i Niu Hila. Na ia faʻaaoga nā faiga hipnosis faka-Erickson e fesoasoani ai ki nā tagata o Tokelau e maua i nā popolega ma nā fefe, aemaise lava i nā taimi o faʻalavelave faʻalenatura. E galue fakaʻufiufi ia i Nukunonu ma Atafu.
  • Lina Keleme: Ko ia ko te faiāʻoga ma te fesoasoani faka-mafaufau i te aʻoga maualuga i Fakaofo. Na ia aʻoaʻoina nā faiga o te auto-hipnosis ma faʻaaogā e fesoasoani ki nā tamaiti aʻoga ina ia maua le filemu o le mafaufau aʻo leʻi faia nā suʻega. Ua ia faia nā polokalame fakaʻahoaho mo nā matua e faʻamatala ai te aogā o nā faiga mafaufau.

E i ei foʻi nā taulāitu tuai, e pei o Tevita o Nukunonu, na ia faia nā faiga e taʻua o le "fakafofoga o te mafaufau" e fesoasoani ai ki nā tagata e saʻili nā mafuaaga o nā maʻi, lea e tatau ma nā faiga o le hipnosis toe foʻi i tua.

Vaʻai foʻi

Fakamatalaga

<references />