Hipinosi

Hipinosi (vakadidike: Hypnosis) e dua na ivakarau ni bula e vakayagataki me vakayavalati na vakanananu, me vakadodonutaki na yalomatua, ka me vakabulai kina e so na mate se cati ni lomana. E sega ni dua na matanitu, ia e dua na ivakarau ni veivakasaurarataki ka rawa ni vakayagataki me vukei ira na tamata ena nodra veisiga se ena veivakabulai. Ena Viti, e sa vakayagataki tiko ena veimataqali sala: ena veivakabulai, ena veivakatorocaketaki, kei na veivosaki vaka-Yalo.

Na iTuvatuva ni Ka

Hipinosi e dua na iwalewale vaka-Yalo e vakayagataki kina e dua na dauveivakasaurarataki (hypnotist) me vakasaurarataki e dua na tamata (subject) me yacova e dua na ivakarau e rawa kina ni vakadodonutaki na nona vakanananu, vakasama, se na nona yaloqaqa. Ena gauna oqo, e rawa ni vakayagataki na hipinosi me vakadodonu, me vakaukauwa, se me vakaduiduitaki na veika e nanuma na tamata. E sega ni dua na ka e vakayagataki kina na dra, ia e dua na iwalewale e dau vakayacori ena veidredre, vakabauta, kei na veivakadonui. E rawa ni vakayagataki me vakabulai na mate ni loma me vaka na Yalo ni Bula Cava, na Yalo ni Veivakararawataki, na kavoro, se me vakacegui na rarawa ni bula.

Na Veika e Yaco ena Veigauna Sa Oti (iTukutuku ni Vuravura kei Viti)

Ena vuravura, na hipinosi e sa vakayagataki tiko mai na gauna makawa. Na kai Peresia, kai Ijipita, kei na veimatanitu makawa era sa vakayagataki tiko na veimataqali vakasaurarataki vaka-yalo me vakabulai na mate. Ia, na hipinosi vaka-Vavalagi e tekivu ena ikavalikalagi lalai ni 18, ena vuku ni dua na dokita mai Ositerelia ko Franz Mesmer, ka a vakayagataka na nona ivakarau "mesmerism". Ena ika 19, e sa vakayagataki sara vakalevu na hipinosi ena veivakabulai, sega walega ena loma ni bula ia ena veisau ni bula talega.

Ena Viti, na veivakasaurarataki vaka-yalo e sega ni ka vou. Na veimataqali Vakatevoro kei na Dauvagunu e dau vakayagataki tiko na veisala vaka-Yalo me vakasaurarataki, me vakadodonu, se me vakaduiduitaki e dua na tamata. Na veiliutaki ni lotu, me vaka na Bete, e rau dau vakayagataki tiko na vosa, na sere, kei na veimataqali iyaragi me vakayacori e dua na ivakarau vakataki koya. Na hipinosi vaka-Vavalagi e sa mai vakayagataki tiko ena Viti ena ika 20, ena gauna sa mai tekivu vakayaca kina na veivakabulai vaka-Pisikoloji. E vuqa na noda dauveivakabulai era sa qai vuli na hipinosi me vakataka e dua na iyaya ni nodra veivakabulai.

Na Veimataqali Hipinosi

E vuqa na mataqali hipinosi e vakayagataki ena vuravura, ka rawa ni vakayagataki ena Viti.

• Hipinosi Kaukauwa (Traditional Hypnosis): Oqo e dau vakayagataki ena veivakasala, ka rawa ni vakayagataki me vakadodonu na tamata ena dua na ka. E dau vakayacori ena veidredre ka vakayagataki na vosa vaka-kaukauwa.
• Hipinosi Vakaitaukei (Ericksonian Hypnosis): Sa vakayacori ena veisala e sega ni dredre, ka vakayagataki tiko na veitalanoa, na veivakararamataki, kei na veivakasala e sega ni koto ena mata. E vakayagataki me vakaduiduitaki na vakanananu.
• Hipinosi Vakayalo (Self-Hypnosis): Oqo e vakayacori vakataki koya. E vuli kina e dua na tamata me vakasaurarataki koya vakataki koya me vakana na nona lomana, me vakacegui na rarawa, se me vakaukauwa na nona nanuma.
• Hipinosi ni Lesu Tale (Regression Hypnosis): E vakayagataki me lesu tale ki na gauna sa oti, se me raica na veika e a yaco ena bula oqo se na veibuli sa oti. E dau vakayagataki me vakaduiduitaki na mate ni loma mai na gauna sa oti.
• Hipinosi Vakaveivakabulai (Clinical Hypnosis): Oqo e vakayagataki sara ga ena veivakabulai. E rawa ni vakayagataki me vakabulai na rarawa ni bula, me vakacegui na kavoro, me vakaduiduitaki na kena via kana, se me vukei ena kena biu na yaqona se suka.

Na iVakadidike ni Saenisi kei na iVakaro

E vuqa na iVakadidike ena vuravura e vakadinadina tiko ni rawa ni vakayagataki na hipinosi me vukei ena veimataqali mate. Na American Psychological Association e vakabauta ni rawa ni vakayagataki ena veivakabulai. Ena Viti, e sega sara tikoga na iVakadidike levu e caka me baleta na hipinosi, ia e vuqa na noda dauveivakabulai era sa raica tiko na kenai yau. E rawa ni vakayagataki me:

• Vakaceguya na rarawa ni bula (pain management)
• Vakaduiduitaki na mate ni loma (anxiety, depression)
• Vakaduiduitaki na kena via kana levu (weight loss)
• Biu na itovo ca (vakadodonu me biu na yaqona, suka, etc.)
• Vakaukauwataki na vakanananu me baleta na vuli, cakacaka, se sasaga

Na Veiyalayalati ni Hipinosi ena Viti

Ena Viti, na hipinosi e sega ni dua na ka e vakavotukanataki ena dua na mataivalu. E sega ni dua na lawa e vakamacalataka tiko na cakacaka ni dauveivakasaurarataki. Ia, na veivakabulai e vakayagataki kina na hipinosi, me vaka na veivakabulai vaka-Pisikoloji, e gadreva me vakayacori ga e dua na tamata e vakadewataki (vakadidike) me vaka na Clinical Psychologist, Psychiatrist, se Registered Counselor. Na kena vakayagataki ena vanua tale eso me vaka na veivakatorocaketaki, veivakasala, se na veivosaki vaka-Yalo, e sega ni gadreva e dua na vakadewataki, ia e dodonu me vakayacori e dua na tamata e kila na ka e cakava.

Na iTuvaki ni Bula e Viti e vakasaqara me rawa ni vakadewataki na veivakabulai kece, ia na hipinosi vakataki koya e se bera ni vakadewataki. E dodonu me vakayagataki vata kei na veivakabulai tale eso.

Na iVakarau Vakavanua kei na iVakabauta

Ena vanua ko Viti, na hipinosi e rawa ni veivosakitaki vata kei na iVakarau Vakavanua. E vuqa na kai Viti era vakabauta tiko na veika vaka-Yalo, na veivakasaurarataki, kei na veiliutaki ni lotu. E so era raica na hipinosi vaka-Vavalagi me vaka e dua na iyaya ni veivakasaurarataki vaka-vanua. E so tale era raica me vaka e dua na ka e veivakaduiduitaki kei na nodra iVakabauta vakalotu. E taukena bibi na kena vakayagataki na hipinosi ena veisala e vakabibitaka na iTaukei, ka sega ni vakacacana na iVakarau Vakavanua.

Na veiliutaki ni lotu e Viti, me vaka na Methodist, Catholic, kei na Assemblies of God, e sega ni dua na ka e tukuna tiko me baleta na hipinosi. E so era vakabauta ni rawa ni vakayagataki kevaka e vukei na tamata, ia e so era rerevaka na kena rawa ni vakayagataki ena veisala e sega ni vinaka. E dodonu me vakayagataki ena veidredre, vakabauta, kei na veivakadonui.

Na Dauveiqaravi mai Viti

E vuqa na tamata mai Viti era sa vakayagataki tiko na hipinosi ena nodra cakacaka.

• Dr. Apenisa Logavatu: E dua na Clinical Psychologist mai Suva e vakayagataki tiko na hipinosi vakaiveivakabulai ena nona veivakabulai, vakasamataka na mate ni loma kei na veivakaduiduitaki.
• Mereoni Lewatu: E dua na Dauveivakasala (Life Coach) ka dau vuli na hipinosi vaka-Ericksonian. E cakacaka tiko ena veivakatorocaketaki ni tamata, vakasamataka na vuli, cakacaka, kei na veiwekani.
• Naca Health and Wellness Centre: E dua na vale ni veivakabulai e Suva e vakayagataki tiko na hipinosi vata kei na veivakabulai tale eso me vaka na massage therapy kei na yoga, me vakacegui na rarawa kei na kavoro.
• Na Veiqaravi Vaka-Pisikoloji ni Univesiti mai Viti: E so na nodra gone vuli era sa vuli tiko na hipinosi me vaka e dua na iyaya ni veivakabulai, ka rawa ni vakayagataki ena nodra cakacaka ena loma ni ika 5.

Raica tale

• Yalo ni Bula Cava
• Yalo ni Veivakararawataki
• Pisikoloji
• Vakatevoro
• Dauvagunu
• Hipinosi ni Lesu Tale

Veiukeuke

<references />